دسته‌ها
استراتژیک بیع و اقتصاد تحلیل تحلیلی دکترینال رویکرد سیاست درهای باز سیاسی طبقه‌بندی موضوعی مطالب برگزیده مقالات میان رشته ای

بررسی جامع: استحاله‌ی انقلاب چین در رابطه‌ی با آمریکا؛ از کمونیسم تا سیاست درهای باز به‌سوی لیبرالیسم

مطلب حاضر گزارش استراتژیک اندیشکده‌ی یقین با عنوان «استحاله انقلاب چین در رابطه‌ی با آمریکا؛ از کمونیسم تا سیاست درهای باز به سوی لیبرالیسم» است که به صورت کامل از طریق باشگاه استراتژیست‌های جوان در اختیار شما قرار گرفته است. متن PDF این گزارش از لینک زیر قابل دانلود است.

[download id=122]

[box type=”custom” bg=”#FFE97D” color=”#7347e3″ border=”#ed0000″ radius=”7″]

فهرست

[/box]


 

پیش‌گفتار

«آیا استراتژی دنگ شیائوپینگ می‌تواند الگویی برای دیگر کشورهای در حال توسعه باشد؟»

بعد از سال‌های جنگ تحمیلی و آغاز دوران سازندگی، با تشکیل نهادی به نام «مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام»، مطالعه‌ی تاریخ کشور چین و بررسی الگوی توسعه‌ی چینی در دستور کار این نهاد در جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت. هدف از این تحقیق رسیدن به پاسخ سوالی بود که در بالای این متن نوشته شده است؛ این سوال را رئیس وقت این مرکز در سال ۱۳۸۳ در ابتدای کتاب «چین نو؛ دنگ شیائوپینگ و اصلاحات» می‌نویسد. رئیس این مرکز تحقیقاتِ حکومتی، کسی نبود جز رئیس‌جمهورِ حال حاضر جمهوری اسلامی ایران یعنی آقای حسن روحانی.

کار تحقیقاتی این مرکز برای دریافتن الگوی توسعه‌ی چینی و تاریخ چینِ نوین صرفاً در تألیف یک کتاب خلاصه نشده است؛ بل‌که موارد متعددی از مقاله، کتاب و گزارش را می‌توان سراغ گرفت که به این موضوع پرداخته‌اند و جلسات متعددی را برای آن برگزار کرده‌اند.

از این‌رو، با انتخاب آقای حسن روحانی در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۹۲، سپس تعیین اعضای اصلی کابینه که از مدیران و هیأت علمی مرکز مذکور بودند، این بنا را ایجاد می‌کند که روش اداره‌ی کشور را مبتنی بر الگوی توسعه‌ی چینی پیش خواهند برد. مضافاً این‌که اکنون بعد از گذشت دو سال از عمر دولتِ موسوم به حلقه‌ی نیاوران، غالب تصمیمات و اظهارنظرهایی که از سوی مسئولین ارشد دولت و شخص رئیس‌جمهور اتخاذ می‌شود، چهارچوبی را به فکر متبادر می‌کند که در حوزه‌ی سیاست، به «سیاست خارجی توسعه‌گرا» و در حوزه‌ی اقتصاد به «سیاست درهای باز» شناخته می‌شود؛ و این دو مؤلفه دقیقاً همان محورهایی هستند که با مطالعه‌ی تاریخ استراتژیک چین نوین به آن‌ها می‌رسیم.

از این‌رو، هدف این مقاله بررسی نقاط عطف در تاریخ استراتژیک کشور چین در دوره‌ی موسوم به چین مدرن طی قرن بیستم میلادی می‌باشد؛ نقاطی که تعیین‌کننده‌ی جایگاه این کشور در نظام بین‌الملل بوده‌اند و مناسبات قدرت را در تعامل با نظام دوقطبی قرن بیستم مشخص کرده‌اند؛ نقاطی که از برآیند آن‌ها «دکترین چو ئن‌لای» حاصل می‌شود که رابطه‌ی انقلاب کمونیستی چین را با آمریکای تماماً لیبرال رقم می‌زند و با تعدیل اصول این انقلابِ رادیکال در طی یک بازه‌ی حدود سی ساله، عادی‌سازی ارتباط با جهان غرب را فراهم می‌کند؛ ارتباطی که قرار است به‌عنوان یک کاتالیزورْ زمینه‌ساز نهادینه کردن اصول اقتصاد آزاد و نظام سرمایه‌گرایی در دوران حاکمیت دِنگ شیائوپینگ باشد؛ و استحاله‌ی انقلاب را از طریق «سیاست درهای باز» در این کشور رقم بزند. فرازوفرودی که بر این دو نسل از انسان چینی حاکم بوده است، نقاط استراتژیک حاکم بر تاریخ این تمدن شرقی محسوب می‌شود.

در این مقاله پرسش اصلی این است، چه شد که چین کمونیست با اصول یک انقلاب ایدئولوژیک، به صعوبت دیوار چین، به دامن تمدن مقابل خود یعنی لیبرالیسم افتاد و در نهایت مبتنی بر اصول اقصاد آزاد، جامعه‌ی خود را بنا کرد؟ نقش خارج‌تحصیل‌کرده‌های اعتدال‌گرا در نزدیکی چین به آمریکا چه بود؟ و آمریکا با چه ترفندهای دیپلماتیکی این رابطه را به وجود آورد؟ و در نهایت الگوی توسعه‌ی چینی مبتنی بر سیاست درهای باز چگونه در این کشور اجرا شد؟

 

دسته‌ها
آینده‌شناسی استراتژیک تحلیل تحلیلی رویکرد سیاست درهای باز سیاسی طبقه‌بندی موضوعی مطالب برگزیده مقالات

درآمدی تحلیلی بر سیاست درهای باز تایلندی در ایران

مقدمه

زمانی که صحبت از سیاست درهای باز(Open Door Policy) می‌شود ذهن ناخودآگاه به سمت سیاست درهای باز چین و مقوله‌ی اصلاحات چینی می‌رود. سیاست درهای باز نسبتاً تاریخچه طولانی دارد، اولین بار «جان هی»[۱] از این عبارت در عرصه سیاست رسمی استفاده کرد. وی در نامه‌ای با همین عنوان سیاست پیشنهادی خود را برای گسترش امپریالیسم آمریکا در چین ابلاغ کرد. بعدها از این سیاست در کشورهای مختلف دنیا از جمله ایران به گونه‌های دیگری استفاده شد. جمهوری اسلامی ایران همواره در طول سال‌های پس از انقلاب اسلامی هدف طرح‌ها و کینه‌توزی‌های ایالات متحده آمریکا بوده است و امروز نیز از این قاعده مستثنی نیست. برخورد با این ایران اسلامی در این سال‌ها ابعاد جدید به خود گرفته است که مطالعه و رصد این رویدادها و مطابقت آن با تاریخ سیاست‌های آمریکا ضروری به نظر می‌رسد.

دسته‌ها
استراتژیک بیع و اقتصاد تحلیل دکترینال سیاست درهای باز سیاسی طبقه‌بندی موضوعی مطالب برگزیده مقالات

تبیین دکترین نفوذ از مائوئیسم تا دنگیسم

چکیده

مقاله‌ی پیش رو درصدد است تا به تشریح و تبیین فرآیند استحاله‌ی اندیشه‌ی کمونیستی در چین بپردازد و با اصالت‌بخشی به نگاه ایدئولوژیکی، به این سؤال پاسخ دهد که با توجه به تیپولوژی قائلین به گفتمان اسلام سیاسی لیبرال در ایران، رهبران جریان ریویزیونیستِ داخلی از چه مکانیزمی جهت پیاده‌سازی سیاست دنگیزاسیون به منظور تجدید ساخت فرهنگی- سیاسی و اقتصادی در جمهوری اسلامی، استفاده خواهند کرد؟

دسته‌ها
استراتژیک انتقادی تحلیل تحلیلی رویکرد سیاست درهای باز سیاسی طبقه‌بندی موضوعی مطالب برگزیده مقالات

بررسی جامع: گفتمان اسلام سیاسی لیبرال و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران

چکیده

در این مقاله سعی خواهد شد تا به بررسی و تحلیل این موضوع پرداخته شود که چرا آنطور که شایسته است جمهوری اسلامی در پرتو اندیشه‌ها و آرمان‌های رهبر کبیر انقلاب اسلامی و گفتمان برخاسته از این فضا، به درجه قابل قبول و درخور دفاعی از آنچه که بعد از ۳۷سال از پیروزی انقلاب اسلامی انتظار می‌رفت، در سطح بین‌المللی و مسائل داخلی دست نیافته و چه افراد و عناصر و گروه‌هایی از بدو تاسیس جمهوری اسلامی با تلاش در جهت به انحراف‌کشاندن حرکت انقلاب از مسیر اصیل خود، موجبات بروز مخاطرات فراوان امنیتی برای کشور، نظام اسلامی و مردم را فرآهم آوردند.

دسته‌ها
استراتژیک بیع و اقتصاد تحلیل تحلیلی رویکرد سیاست درهای باز سیاسی طبقه‌بندی موضوعی مطالب برگزیده مقالات

سیاست «درهای باز» و تئوری «ثبات هژمونی» / قسمت دوم

در قسمت اول در تشریح سیاست‌های آمریکا در به انحصار درآوردن درهای باز چین، به اتخاذ سیاست حمایتی یا به قولی آقابالاسری به‌عنوان مرحله اول سیاست‌گذاری آمریکا اشاره شد و سپس با انتشار اعلامیه دوم سیاست درهای باز، پس از آغاز قیام بوکسرها در چین، آمریکا با تغییر مشی خود وارد فاز دوم گردید.

دسته‌ها
تحلیل سیاست درهای باز سیاسی طبقه‌بندی موضوعی مقالات نظامی

درهای باز چین برای ترانزیت تریاک انگلیسی

مسئله مواد مخدر و به خصوص تریاک در سال‌های متمادی همواره مشکل حکومت‌ها بوده است اما در میان دولت‌هایی خلاف جریان مبارزه با مواد مخدر حرکتی می‌پیمایند.

آغاز این نوع برخوردها، تاریخی دیرینه دارد اما قدمت قدرت‌نمایی مواد مخدر عموماً و تریاک و هرویین خصوصاً به چیزی در حدود اواسط قرن نوزدهم برمی‌گردد.

دسته‌ها
استراتژیک بیع و اقتصاد تحلیل تحلیلی رویکرد سیاست درهای باز سیاسی طبقه‌بندی موضوعی مطالب برگزیده مقالات نظامی

سیاست «درهای باز» و تئوری «ثبات هژمونی» / قسمت اول

بیش از ۲۰۰ سال از روابط بین چین و آمریکا می‌گذرد، از زمانی که در سال ۱۷۸۴ کشتی تجاری Empress of China از نیویورک به‌طرف Canton راه افتاد. این شروع، حداقل برای مسافران آمریکایی ۳۰ درصد سرمایه، سود داشت.

در سال‌های بعد آمریکا به بریتانیا در کسب دیپلماسی و دستاوردهای تجاری از جنگ‌های تریاک ۱۸۳۹ و ۱۸۵۸ ملحق شد.

دسته‌ها
اخبار استراتژیک استراتژیک اندیشکده‌ها تحلیل سیاست درهای باز سیاسی طبقه‌بندی موضوعی مطالب برگزیده

اصلاحات سیاسی در چین؛ اختلافات و همگرایی در رهبری

متن زیر ترجمه مقاله‌ی «Political Reform in China: Leadership Differences and Convergence» از موسسه‌ی کارنگی می‌باشد که به بررسی تحولات  و توسعه سیاسی چین و نحوه تغییر چشم‌انداز و ریویژن رهبران چین می‌پردازد، مطالعه مقاله برای شناخت مدل چینی نفوذ در ایران توصیه می‌شود.

[divide style=”dots” icon=”square” color=”#3000fc”]

فارغ از اینکه اگر چین بخواهد در آینده تن به اصلاحات سیاسی بدهد یا ندهد، (که این اصلاحات در آنجا به طور گسترده شامل تغییرات نهادی که منجر به منطقی شدن بروکراسی گردد، استحکام بخشیدن به نقش قانون، توسعه‌ی مشارکت سیاسی و محافظت از حقوق بشر می‌شود) یکی از مهم‌ترین مسائلی که سیاست‌گذاران در چین و غرب با آن مواجه شده‌اند، اصلاحات اقتصادی است که چین آن را از ۱۹۷۹ آغاز نموده است. بسیاری از سیاست‌گذاران غربی انتظار داشتند، با توانگر شدن و یکپارچه شدن چین در اقتصاد جهانی، آمیخته‌ای از تغییرات اجتماعی (بخصوص رشد طبقه‌ی متوسط)، تحول سیاسی (ظهور نخبگان جدید و شاید مترقی‌تر) و دگرگونی اقتصادی-تکنولوژیکی (گسترش بخش خصوصی و دسترسی به اطلاعات) لیبرالیزه شدن سیاسی در چین را بیش‌ازپیش توسعه بدهد.

دسته‌ها
استراتژیک تحلیل سیاست درهای باز سیاسی طبقه‌بندی موضوعی مقالات

انقلاب فرهنگی چین

در سال ۱۹۶۶ رهبر کمونیست چین -مائو تسه تونگ- اجرای طرحی را آغاز کرد که بعدها به انقلاب فرهنگی شهرت یافت. هدف مائو از اعمال این تغییرات بنیادین، احیای نفوذ و تسلط خود بر ارکان حزب کمونیست چین -که به تازگی با ورود رهبران جدید به عرصه‌ی قدرت، از کنترل او خارج شده بود- و بازگرداندن کشور به مسیری متمایز از افکار کاپیتالیستی بود.

مائو جوانان چینی را برای ورود به عرصه‌ی فرهنگی کشور فراخواند. او معتقد بود که ارزش‌های انقلاب سال ۱۹۴۹ به تدریج در حال از دست رفتن است و کشورش نیاز مبرمی به یک روح انقلابی تازه دارد. انقلاب فرهنگی چنین در ابعاد مختلف تا سال ۱۹۷۶ – هنگام فوت مائو- جریان یافت. میراث خشونت‌بار انقلاب فرهنگی و ابزارهای ددمنشانه‌ی آن، تاکنون بر سیاست و اجتماع چین تأثیر فراوانی نهاده است.

 

آغاز انقلاب فرهنگی

در دهه ۱۹۶۰ مائو تسه تونگ -رهبر وقت حزب کمونیست چین- تغییر رویه سیاسی در داخل حزب کمونیست را احساس کرد. طی چند سال اخیر رهبران تازه‌وارد حزب کمونیست، شیوه‌ای اصلاح‌طلبانه را پیشه‌ی خودساخته و به باور مائو، از ایدئولوژی انقلابی سال ۱۹۴۹ فاصله گرفته بودند. پس از اجرای ناموفق طرح «یک گام به جلو» (در سال‌های ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۰) و بحران اقتصادی متعاقب آن، موقعیت مائو در رأس حزب کمونیست به شدت تضعیف شده بود.

در سال ۱۹۶۶ مائو با گردآوردن چندین تن از سیاستمداران رادیکال از جمله همسرش جیانگ چینگ و وزیر دفاع لین بیائو، در پی آن برآمد که جایگاه پیشین خود را به عنوان رهبر معنوی چین بازیابد.

در اوت ۱۹۶۶ مائو در جریان گردهمایی کمیته مرکزی حزب کمونیست چین، طی یک سخنرانی متهورانه، از جوانان چینی خواست تا در راستای گسترش اندیشه‌های انقلاب فرهنگی پرولتاریایی و زدودن ارزش‌های پوچ کاپیتالیستی، فعالیت بیش‌تری نمایند. طی ماه‌های بعد، خشونت به طرز فزاینده‌ای در کشور رواج یافت. جوانان وفادار به مائو با تشکیل گروه‌هایی به نام گاردهای سرخ، به روشنفکران و دگراندیشان چینی حمله کردند. مائو به شخصیتی مقدس تبدیل شد؛ نظیر همان شرایطی که استالین بدان دست یافته بود.

پوستری از گاردهای سرخ
پوستری از گاردهای سرخ

 

نقش لین بیائو در انقلاب فرهنگی

در جریان مرحله نخست انقلاب فرهنگی (۱۹۶۶-۱۹۶۸) لئو شائوجی و تعدادی دیگر از رهبران ارشد حزب کمونیست از قدرت کنار گذاشته شدند (شائوجی بلافاصله پس از برکناری، به زندان افتاد و در سال ۱۹۶۹ درگذشت). تا سپتامبر ۱۹۶۷ در نتیجه‌ی فعالیت‌های خشونت‌بار گاردهای سرخ، کنترل شهرهای چین از اختیار دولت مرکزی خارج شد. مائو برای فرونشاندن اغتشاشات، لین بیائو را مأمور ارسال نیرو و بازگرداندن نظم و امنیت کرد. نیروهای نظامی موفق شدند شبه‌نظامیان گاردهای سرخ را از شهرها بیرون برانند؛ اگرچه اغتشاش‌گران به مناطق روستایی عقب‌نشینی کردند. ادامه‌ی فعالیت گاردهای سرخ در روستاها، به کاهش تولیدات کشاورزی و تنزل اقتصاد چین انجامید؛ به‌نحوی‌که میزان تولیدات صنعتی این کشور در سال ۱۹۶۸، نسبت به دو سال قبل، ۱۲ درصد کاهش یافت.

لین بیائو (سمت راست) در کنار مائو (سمت چپ)
لین بیائو (سمت راست) در کنار مائو (سمت چپ)

 

در سال ۱۹۶۹ لین بیائو رسماً به جایگاه قائم‌مقامی مائو منصوب شد. او سریعاً به بهانه‌ی درگیری‌های مرزی با شوروی، حکومت نظامی در سراسر کشور برقرار نمود. مائو که از اقدامات خودسرانه‌ی لین بیائو خسته شده بود، با کمک چو ان‌لای -نایب رئیس کمیته مرکزی حزب کمونیست- در پی پاک‌سازی بیائو و سایر مقامات خاطی برآمد. در سپتامبر ۱۹۷۱ لین بیائو در جریان سقوط هواپیما در مغولستان کشته شد. به نظر می‌رسد که او در حال فرار از چین بوده است. حتی بعدها شواهدی نیز نشان داد که هواپیمای او با اصابت موشک ساقط شده است که این فرضیه نیز سوءقصد به جان وی را ثابت می‌کند.

سایر متحدان و نزدیکان لین بیائو نیز در جریان پاک‌سازی‌های بعدی از قدرت کنار گذاشته شدند. در این ایام، چو ان‌لای با بهره‌گیری از بیماری مائو و ناتوانی وی، بر قدرت و نفوذ خویش افزود. حذف لین بیائو از قدرت، بسیاری از مردم چین را مجاب کرد که انقلاب فرهنگی صرفاً دستاویزی برای جنگ قدرت در حزب کمونیست بوده است.

 

پایان انقلاب فرهنگی

چو ان‌لای از طریق احیای نظام آموزشی قدیم و بازگرداندن بسیاری از مقامات پیشین به عرصه‌ی قدرت، ثابت کرد که انقلاب فرهنگی به منتهای ناکارآمدی خود رسیده است. در سال ۱۹۷۲ مائو بر اثر سکته، از قدرت فاصله گرفت. در همان سال، چو ان‌لای نیز دریافت که به بیماری سرطان مبتلاست. این دو تن متفقاً قدرت را به دنگ شیائوپینگ (سیاستمداری که در جریان مرحله نخست انقلاب فرهنگی از کار برکنار شده و بار دیگر به عرصه‌ی قدرت بازگشته بود) واگذار نمودند. این اقدام، مخالفت شدید جیانگ چینگ -همسر مائو- و متحدان وی را به دنبال داشت. طی چند سال آینده، عرصه سیاسی چین میان این دو گروه تقسیم شده بود. سرانجام در آوریل ۱۹۷۶ تندروها مائو را مجاب نمودند که شیائوپینگ را از کار برکنار کند (قابل ذکر است که چو ان‌لای، متحد شیائوپینگ، چند ماه قبل فوت کرده بود). مائو تسه تونگ سرانجام در سپتامبر همان سال درگذشت. با مرگ مائو ائتلافی از نیروهای نظامی چین، با شیائوپینگ تجدید بیعت کرده و تندروها را از قدرت کنار زدند. شیائوپینگ در ۱۹۷۷ به رأس قدرت بازگشت و تا ۲۰ سال بعد بر سر کار باقی ماند. 

دنگ شیائوپینگ
دنگ شیائوپینگ

 

پیامدهای انقلاب فرهنگی

حدود ۱٫۵ میلیون نفر در جریان انقلاب فرهنگی چین کشته شدند. بسیاری از افراد نیز با محرومیت از حقوق اجتماعی، زندان و مصادره‌ی اموال مواجه گردیدند. اثرات کوتاه مدت این جنبش بر زندگی شهری چین کاملاً نمایان شد اما تأثیرات بلندمدت آن را باید در اعتقاد چینی‌ها به حکومت مستقر در این کشور مشاهده کرد. بسیاری از مردم چین اطمینان خود را به حزب کمونیست و مائو از دست دادند. مائو که روزگاری به عنوان رهبر معنوی چینی‌ها در رأس تمامی امور قرار داشت، اینک به شخصیتی عادی تبدیل شده است. از سوی دیگر، انقلاب فرهنگی که برای محو افکار سرمایه‌داری در جامعه‌ی چین آغاز شده بود، برخلاف انتظار، موجب تسریع ورود این تفکرات به جامعه‌ی سنتی چین گردید.

 

منبع: history

ترجمه: تاریخ جهان

دسته‌ها
استراتژیک بیع و اقتصاد پرونده ویژه تحلیل رصد استراتژیک سیاست درهای باز طبقه‌بندی موضوعی

گلوبال ریسرچ: سیاست‌ «در باز» اقتصادی ایران: نسخه‌ای برای بدهکاری، صنعتی‌زدایی و وابستگی

پایگاه «گلوبال ریسرچ» در مقاله‌ای به قلم پروفسور «اسماعیل حسین‌زاده»[۱] به تحلیل سیاست‌های اقتصادی دولت روحانی پرداخته و نسبت به ادامه این سیاست‌های تعامل اقتصادی بازِ ایران ابراز نگرانی کرده و نسبت به سیاست‌های اشتباه کلان اقتصادی هشدار داده است؛ البته نویسنده این مقاله با تاکید برای این‌که سیاست دولت‌مردان ایران الگوی توسعه چینی نیست و آن‌ها عملکردی بدتر و مشابه بوریس یلتسین دارند، که باید به این نکته توجه داد که تیم فکری و اقتصادی دولت از مدت ها پیش مطالعه الگوی چین و تطبیق آن با ایران را در دستور کار خود قرار داده‌اند که کتاب «چین نو» با پیش‌گفتار حسن روحانی محصول مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت از جمله ادبیات تولید شده در این زمینه است که در هر صورت اجرای این سیاست‌ها برای کشور فاجعه‌بار خواهد بود. در ادامه ترجمه این مطلب گلوبال ریسرچ قرار داده شده است: