دسته‌ها
بیع و اقتصاد سیاسی طبقه‌بندی موضوعی میان رشته ای یادداشت‌ها

فروشگاه‌های زنجیره‌ای و کنترل اقتصادی

امروزه فروشگاه‌های زنجیره‌ای نقش پررنگ‌تری در بازار و به ویژه بازار مواد غذایی ایفا می‌کنند.

اجناسی که در فروشگاه‌های زنجیره‌ای به فروش می‌رسد، به نسبت سوپرمارکت‌های کوچک ارزان‌تر هستند. چون در موقع خرید این اجناس به دلیل حجم بالای خرید از تخفیف‌های ویژه برخوردار می‌شوند. و یا شرکت‌های تولیدکننده مواد غذایی خود شعبات پخش مواد غذایی خود در شهرها و یا کشورهای مختلف دایر می‌کنند، که این امر باعث می‌شود قیمت خرید اولیه ارزان‌تر و به نسبت قیمت برای فروشنده نیز کمتر شود.

در جهان می‌توان به فروشگاه‌های زنجیره‌ای وال مارت و کروگر اشاره کرد که شبکه توزیع پخش مواد غذایی را در کشور ایالات متحده امریکا اداره می‌کنند.

در کشور ایران نیز فروشگاه‌های زنجیره‌ای چندین سال است مشغول فعالیت هستند که از جمله آن‌ها می‌توان به رفاه، شهروند و…. اشاره کرد. ولی این فروشگاه‌ها، به هیچ عنوان نمی‌توانند مثل نمونه‌های آمریکایی خود باشند. مهم‌ترین مشخصه این نوع فروشگاه‌ها که نمونه‌های ایرانی آن را ندارند، داشتن شعبات گوناگون در هر منطقه و محله است و با توجه به اینکه اجناس آن‌ها قیمتشان بسیار ارزان‌تر از مغازه‌ها و سوپرمارکت‌های پیرامونی خوداست، به تدریج در حال بلعیدن خرده‌فروشی‌های اطرافشان هستند.

در ظاهر مردم فکر می‌کنند که این عالی است چون دست واسطه‌ها را قطع و اجناس از کارخانه مستقیم به دست مصرف‌کننده می‌رسد. اما این ظاهر کار است….

برمی‌گردیم به نمونه‌های آمریکایی این فروشگاه‌ها. در نمونه‌های آمریکایی هم این‌گونه است که این فروشگاه‌ها برای جذب مشتری اجناس را ارزان‌تر عرضه می‌کنند.

یک سؤال مطرح می‌شود اگر فردی بخواهد به طور مثال شکلاتی را تولید و در این فروشگاه‌ها عرضه کند باید چه‌کار کند. مسئولین این فروشگاه برای این کار شرط‌هایی قرار می‌دهند. مثلاً به تولیدکننده می‌گویند که شکر، کاکائو، وانیل، نارگیل و… را باید ازآنجایی تأمین کنی که من تعیین می‌کنم و به نوعی تولیدکنندگان باید برای تأمین مواد اولیه وابسته به شرکت‌هایی باشند که مدیر و رئیس این فروشگاه‌ها تعیین می‌کند و در کل نبض تولید و مصرف و حتی نوع خوراک مردم را به دست می‌گیرند.

از این موضوع جالب‌تر آنکه تمام این تأمین‌کننده‌های مواد اولیه بزرگ یهودی هستند و اقتصاد بزرگی مثل ایالات‌متحده در چنگال چند یهودی است و نه فقط اقتصاد بلکه جان مردم هم در چنگال این افراد است؛ و به تبع آن شرکت‌های بیمه و داروسازی هم در دست این شبکه است. وقتی تولید مواد اولیه از لحاظ ژنتیکی دست‌کاری شود مردم دچار بیماری‌های نوظهور و خاص می‌شوند. در نهایت این شرکت‌های داروسازی هستند که مانند یک منجی وارد شده و داروی بیماری خودساخته را ارائه می‌دهند؛ از طرفی دارو جدید گران است. پس اینجاست که پای شرکت‌های بیمه به این قضیه باز می‌شود. و شبکه کامل می‌شود و یک شبکه یهودی حاکم بر تمام اجزاء جامعه بزرگی مثل ایالات‌متحده می‌شوند و با پول‌های حاصله حالا به دنبال به دست آوردن ارکان‌های قدرت سیاسی هستند. پس آدم‌ها را با پولی که دارند می‌خرند و مردم آمریکا در ظاهر رأی می‌دهند ولی در اصل این پول این افراد هست که آدم‌ها را در مصادر قدرت می‌چینند؛ و به همین راحتی یک کشوری به بزرگی ایالات‌متحده با بیش از ۳۰۰ میلیون جمعیت تصرف می‌شود.

اما این مسائلی که مطرح شد چه ارتباطی به کشور ایران دارد؟

 کشور ایران در شرایطی قرار دارد که با شکل‌گیری این یک طبقه فربه در آن که به آن طبقه بورژوا گفته می‌شود و به قشرهای میانه گفته می‌شود، که دیگر به شکل سنتی زندگی نمی‌کنند و تمام احتیاجات خود را از فروشگاه‌ها می‌خرند چون دیگر زمانی برای تهیه سبزی و یا خریداری گوشت تازه ندارند و مدام در حال کار کردن و تأمین نیازهایی هستند که هر روزه رسانه‌ها به صورت کاذب برای آن‌ها تعریف می‌کنند. درنتیجه نیاز این جامعه فروشگاه‌های زنجیره‌ای هستند که تمام اقلام مورد نیاز این طبقه را که از لحاظ جمعیتی بالغ بر نود درصد جمعیت کشور را به خود اختصاص می‌دهند، تأمین کند.

در ادامه، روند رشد این فروشگاه‌ها و تأثیر آن بر جامعه را بررسی می‌کنیم…

 در وهله اول، این فروشگاه‌ها با ارائه اجناس با قیمت بسیار پایین به مردم باعث می‌شوند که سوپرمارکت‌های کوچک از بین بروند و خود به تنهایی انحصار پخش محصولات را در دست بگیرند؛ و بعد از بین رفتن سوپرمارکت‌های خرد هر طور که دوست داشته باشند قیمت‌گذاری کنند و یا حتی با احتکار برخی محصولات حیاتی ، مشکلات امنیتی به وجود بیاورند. در نهایت دیده می‌شود که دیگر صاحبان سوپرمارکت‌ها تعطیل شده یا باید تبدیل به کارگران این فروشگاه‌ها شوند و یا به خیل عظیم بیکاران بپیوندند.

در وهله دوم، صاحبان این فروشگاه‌ها با این ثروت می‌توانند مواد اولیه این محصولات را در انحصار خود درآورند؛ به‌طور مثال پیش‌خرید محصولات کشاورزی و هرکس بخواهد محصولی تولید کند باید در این فروشگاه‌ها به فروش برساند. باید از جاهایی که او می‌گوید این مواد اولیه تهیه کند و کسانی که تن به این روش نمی‌دهند نمی‌توانند محصول تولیدی خود را بفروشند. در نتیجه تولیدکنندگان مجبور می‌شوند به شرایط تعیین شده توسط صاحبان فروشگاه‌های زنجیره‌ای تن دهند تا محصولاتشان را بفروشند. کشاورزان هم به همین شکل دچار مشکل می‌شوند و یا اصلاً با نابودی کشاورزی داخلی، کشور مجبور به واردات می‌شود و روزبه‌روز وابسته‌تر. این وابستگی در حوزه مواد غذایی به شدت امنیت کشور را به خطر می‌اندازد.

وهله سوم، حالا این فروشگاه‌ها هم مواد اولیه و هم توزیع را در دست دارند. و به دنبال بخش سوم هستند یعنی تأثیرگذاری روی مردم با دست‌کاری ژنتیکی مواد اولیه و ایجاد بیماری‌ها گوناگون از جمله ناباروری، انواع سرطان‌ها و بسیاری دیگر از مشکلات که ناشی از مواد غذایی است.

وهله چهارم، این شرکت‌ها کار خود را به همین ختم نمی‌کنند بلکه حالا به دنبال شرکت‌های داروسازی و بیمه‌ها هستند تا بتوانند سیکل سیطره اجتماعی خود را تکمیل کنند.

وهله پنجم، با کامل شدن سیطره اجتماعی یک بخش دیگر باقی می‌ماند و آن چیزی نیست جز به دست آوردن مصادر سیاسی و پول کلانی که از مراحل قبل کسب کردند. به راحتی آدم‌ها را می‌خرند و به مصادر قدرت می‌نشانند و به تبع آن سیاست‌مداران استخوان‌دار و قوی که تن به این فساد نمی‌دهند خانه‌نشین می‌شوند. مثل شرایطی که در ایالات‌متحده حاکم است.

و اگر بخواهیم در حاضر مصداقی را برای این فروشگاه مثال بزنیم می‌توان فروشگاه کوروش را مثال زد.

جالب آن است که باید بدانیم سهام‌داران و مدیران فروشگاه‌های کوروش همان‌طور که از اسمشان هم معلوم است، از سلطنت‌طلب‌ها هستند با این پنج مرحله می‌توانند حکومت اسلامی را تضعیف کنند و دوباره نظام شاهنشاهی را در کشور حاکم کنند.

دسته‌ها
استراتژیک بیع و اقتصاد تحلیل تحلیلی دکترینال رویکرد سیاست درهای باز سیاسی طبقه‌بندی موضوعی مطالب برگزیده مقالات میان رشته ای

بررسی جامع: استحاله‌ی انقلاب چین در رابطه‌ی با آمریکا؛ از کمونیسم تا سیاست درهای باز به‌سوی لیبرالیسم

مطلب حاضر گزارش استراتژیک اندیشکده‌ی یقین با عنوان «استحاله انقلاب چین در رابطه‌ی با آمریکا؛ از کمونیسم تا سیاست درهای باز به سوی لیبرالیسم» است که به صورت کامل از طریق باشگاه استراتژیست‌های جوان در اختیار شما قرار گرفته است. متن PDF این گزارش از لینک زیر قابل دانلود است.

[download id=122]

[box type=”custom” bg=”#FFE97D” color=”#7347e3″ border=”#ed0000″ radius=”7″]

فهرست

[/box]


 

پیش‌گفتار

«آیا استراتژی دنگ شیائوپینگ می‌تواند الگویی برای دیگر کشورهای در حال توسعه باشد؟»

بعد از سال‌های جنگ تحمیلی و آغاز دوران سازندگی، با تشکیل نهادی به نام «مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام»، مطالعه‌ی تاریخ کشور چین و بررسی الگوی توسعه‌ی چینی در دستور کار این نهاد در جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت. هدف از این تحقیق رسیدن به پاسخ سوالی بود که در بالای این متن نوشته شده است؛ این سوال را رئیس وقت این مرکز در سال ۱۳۸۳ در ابتدای کتاب «چین نو؛ دنگ شیائوپینگ و اصلاحات» می‌نویسد. رئیس این مرکز تحقیقاتِ حکومتی، کسی نبود جز رئیس‌جمهورِ حال حاضر جمهوری اسلامی ایران یعنی آقای حسن روحانی.

کار تحقیقاتی این مرکز برای دریافتن الگوی توسعه‌ی چینی و تاریخ چینِ نوین صرفاً در تألیف یک کتاب خلاصه نشده است؛ بل‌که موارد متعددی از مقاله، کتاب و گزارش را می‌توان سراغ گرفت که به این موضوع پرداخته‌اند و جلسات متعددی را برای آن برگزار کرده‌اند.

از این‌رو، با انتخاب آقای حسن روحانی در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۹۲، سپس تعیین اعضای اصلی کابینه که از مدیران و هیأت علمی مرکز مذکور بودند، این بنا را ایجاد می‌کند که روش اداره‌ی کشور را مبتنی بر الگوی توسعه‌ی چینی پیش خواهند برد. مضافاً این‌که اکنون بعد از گذشت دو سال از عمر دولتِ موسوم به حلقه‌ی نیاوران، غالب تصمیمات و اظهارنظرهایی که از سوی مسئولین ارشد دولت و شخص رئیس‌جمهور اتخاذ می‌شود، چهارچوبی را به فکر متبادر می‌کند که در حوزه‌ی سیاست، به «سیاست خارجی توسعه‌گرا» و در حوزه‌ی اقتصاد به «سیاست درهای باز» شناخته می‌شود؛ و این دو مؤلفه دقیقاً همان محورهایی هستند که با مطالعه‌ی تاریخ استراتژیک چین نوین به آن‌ها می‌رسیم.

از این‌رو، هدف این مقاله بررسی نقاط عطف در تاریخ استراتژیک کشور چین در دوره‌ی موسوم به چین مدرن طی قرن بیستم میلادی می‌باشد؛ نقاطی که تعیین‌کننده‌ی جایگاه این کشور در نظام بین‌الملل بوده‌اند و مناسبات قدرت را در تعامل با نظام دوقطبی قرن بیستم مشخص کرده‌اند؛ نقاطی که از برآیند آن‌ها «دکترین چو ئن‌لای» حاصل می‌شود که رابطه‌ی انقلاب کمونیستی چین را با آمریکای تماماً لیبرال رقم می‌زند و با تعدیل اصول این انقلابِ رادیکال در طی یک بازه‌ی حدود سی ساله، عادی‌سازی ارتباط با جهان غرب را فراهم می‌کند؛ ارتباطی که قرار است به‌عنوان یک کاتالیزورْ زمینه‌ساز نهادینه کردن اصول اقتصاد آزاد و نظام سرمایه‌گرایی در دوران حاکمیت دِنگ شیائوپینگ باشد؛ و استحاله‌ی انقلاب را از طریق «سیاست درهای باز» در این کشور رقم بزند. فرازوفرودی که بر این دو نسل از انسان چینی حاکم بوده است، نقاط استراتژیک حاکم بر تاریخ این تمدن شرقی محسوب می‌شود.

در این مقاله پرسش اصلی این است، چه شد که چین کمونیست با اصول یک انقلاب ایدئولوژیک، به صعوبت دیوار چین، به دامن تمدن مقابل خود یعنی لیبرالیسم افتاد و در نهایت مبتنی بر اصول اقصاد آزاد، جامعه‌ی خود را بنا کرد؟ نقش خارج‌تحصیل‌کرده‌های اعتدال‌گرا در نزدیکی چین به آمریکا چه بود؟ و آمریکا با چه ترفندهای دیپلماتیکی این رابطه را به وجود آورد؟ و در نهایت الگوی توسعه‌ی چینی مبتنی بر سیاست درهای باز چگونه در این کشور اجرا شد؟

 

دسته‌ها
استراتژیک بیع و اقتصاد سیاسی طبقه‌بندی موضوعی میان رشته ای یادداشت‌ها

ماجرای FATF به زبان ساده

مقدمه

یکی از نکات پربسامد در بیاناتی که مقام معظم رهبری پیرامون مذاکره با آمریکا ایراد فرمودند، مسئله‌ی مذاکره صرفاً پیرامون مسئله‌ی هسته‌ای است، نه هیچ موضوع دیگری. از طرفی نکات قرار داده شده در متن برجام از طرف تیم غربی، می‌تواند زمینه‌ساز برجام ۲ و ۳ و … شود. از همین رهگذر، با بررسی پانوشت ۱۴ام از پیوست دوم متن برجام، تحریم هوشمند سپاه و تحقق برجام موشکی و برجام حمایت از جبهه‌ی مقاومت می‌تواند به‌طورجدی محقق شود. با این تفاسیر، این پانوشت گویا مقدمه‌ای شده است که در کنار بیانیه‌ی FATF، ایران گام‌به‌گام تن به برجام‌های ۲ و ۳ و… در دهد. لذا اشراف بر اتفاقاتی که پیرامون این پانوشت در حال تحقق است، می‌تواند مانع از نقض خواسته‌ی رهبری گردد. این متن، تلاشی است تا با بیانی ساده این ماجرا به‌صورت مستدل تشریح گردد.

دسته‌ها
بیع و اقتصاد تبیینی حکمت و فلسفه رویکرد طبقه‌بندی موضوعی مطالب برگزیده مقالات میان رشته ای

تبیین رویکرد امنیت‌مدار در حوزه اقتصاد

چکیده

تأکید اساسی مقام معظم رهبری در زمینه‌‌ی اقتصاد، در نخستین نشست اندیشه‌های راهبردی، پیرامون تصحیح نگاه غیرمادی به ثروت و نیز عدم استفاده از آن برای فساد، ایجاد سلطه و اسراف جهت تحقق الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت، مطلع این پژوهش قرار گرفت تا با تبیین رویکرد امنیت مدار در حوزه اقتصاد، گامی در راستای تحقق نگاه غیرمادی به اقتصاد برداریم. برای طرح‌ریزی استراتژیک در حوزه‌های موضوعی، نخست بایستی عرصه‌های مورد بررسی در آن موضوع را دقیقاً تعریف و طبقه‌بندی نمود، سپس رویکرد مدنظر در طرح‌ریزی را تبیین کرد؛ آنگاه با عرصه‌ی رویکرد مدنظر بر عرصه‌های مشخص شده، طرح‌ریزی را محقق کرد. نگاه کلان ما در طرح‌ریزی استراتژیک در حوزه‌های موضوعی، بیش از اینکه بر نگرش آینده‌پژوهانه استوار باشد، بر اساس نگرش عاقبت محور برقرار است. در این مقاله، ما با تقسیم عرصه اقتصاد، به چهار بخش: اقتصاد عوام، اقتصاد خواص، اقتصاد عمومی و اقتصاد خصوصی، زمین حوزه‌ی مورد بررسی‌مان (عرصه‌های مورد بررسی) را مشخص کرده‌ایم. سپس رویکرد امنیت مدار را در نسبت با رویکردهای مرتبط با آن تعریف می‌کنیم. آنگاه با پیاده کردن مبانی رویکرد امنیت مدار (که بر محور توازن تهدید و آسیب استوار است) در چهار عرصه‌ی مورد بررسی، آسیب‌شناسی و تهدید‌شناسی، بحران و دکترین مقابله را تعریف خواهیم نمود.

 

مقدمه

برای طرح‌ریزی استراتژیک در حوزه‌های موضوعی، نخست بایستی عرصه‌های مورد بررسی در آن موضوع را دقیقاً تعریف و طبقه‌بندی نمود، سپس رویکرد مدنظر در طرح‌ریزی را تبیین کرد؛ آنگاه با عرصه‌ی رویکرد مدنظر بر عرصه‌های مشخص‌شده، طرح‌ریزی را محقق کرد. نگاه کلان ما در طرح‌ریزی استراتژیک در حوزه‌های موضوعی، بیش از اینکه بر نگرش آینده‌پژوهانه استوار باشد، بر اساس نگرش عاقبت محور برقرار است. در این مقاله، ما با تقسیم عرصه اقتصاد، به چهار بخش: اقتصاد عوام، اقتصاد خواص، اقتصاد عمومی و اقتصاد خصوصی، زمین حوزه‌ی مورد بررسی‌مان (عرصه‌های مورد بررسی) را مشخص کرده‌ایم. سپس رویکرد امنیت مدار را در نسبت با رویکردهای مرتبط با آن تعریف می‌کنیم. آنگاه با پیاده کردن مبانی رویکرد امنیت مدار (که بر محور توازن تهدید و آسیب استوار است) در چهار عرصه‌ی مورد بررسی، آسیب شناسی و تهدید شناسی، بحران و دکترین مقابله را تعریف خواهیم نمود.

 

نکات مدنظر مقام معظم رهبری، پیرامون نگاه کلان به اقتصاد

«در خصوص مسئله‌ی اقتصاد، آقایان بحث‌های خوبی کردید. «کی لا یکون دوله[۱] بین الأغنیاء منکم»[۲] یک معیار مهمی است. مسئله‌ی عدالت، بسیار مهم است. یکی از ارکان اصلی این الگو باید حتماً مسئله‌ی عدالت باشد. اصلاً عدالت معیار حق و باطل حکومت‌هاست. یعنی در اسلام اگر چنانچه شاخص عدالت وجود نداشت، حقانیت و مشروعیت زیر سؤال است.

مسئله‌ی دیگر، نگاه غیرمادی به اقتصاد است. بسیاری از این مشکلاتی که در دنیا پیش آمده، به خاطر نگاه مادی به مسئله‌ی اقتصاد و مسئله‌ی پول و مسئله‌ی ثروت است. همه‌ی این چیزهایی که دوستان از انحراف‌های غرب و مشکلات فراوان و مسئله‌ی استثمار و استعمار و این‌ها ذکر کردند، به خاطر این است که به پول و به ثروت نگاه ماده‌گرایانه وجود داشته. می‌توان این نگاه را تصحیح کرد. اسلام برای ثروت اهمیت قائل است، اعتبار قائل است. تولید ثروت در اسلام مطلوب است؛ منتها با نگاه الهی و معنوی. نگاه الهی و معنوی این است که از این ثروت برای فساد، برای ایجاد سلطه، برای اسراف نباید استفاده کرد؛ از این ثروت بایستی برای سود جامعه بهره برد. و بقیه‌ی مسائل فراوانی که وجود دارد. »[۳]

 

جایگاه رویکرد امنیت‌مدار در طرح‌ریزی استراتژیک

برای تبیین دقیق رویکرد امنیتی در یک طرح استراتژیک، نخست بایستی جایگاه این رویکرد را در نسبت با رویکردهای مرتبط با آن تفهیم نمود. پیش‌ازاین رویکرد، تبیین رویکرد قدرت‌مدار لازم است و پس‌ازآن، بایستی رویکرد وخامت مدار را به دست بررسی نهاد.

 

الف) تبیین اجمالی قدرت، به عنوان پیش‌درآمد امنیت

قدرت، بنا به یک تعریف اولیه، عبارت است از توان تحمیل اراده خود بر نفس، دیگری و طبیعت. کلیدواژه‌های اصلی تولید قدرت شامل ضعف، قوت، احتیاج و اراده می‌شود. متغیر اصلی چهار پارامتر یاد شده، احتیاج است و عامل اصلی که تحقق قدرت، آن را دنبال می‌کند، تحمیل اراده است. یعنی با کاهش هرچه بیشتر نیاز، (که این نیاز، خود مبتنی بر اراده هست) می‌توان تهدید و آسیب را کاهش داد و سطح امنیت را ارتقا بخشید.[۴]

 

 

ب) تبیین اجمالی امنیت

علم استراتژی، دانش بقای جامعه است. امنیت هم گزاره اصلی حفظ بقاست. لذا بن‌مایه طرح‌ریزی استراتژیک، برقراری امنیت در حوزه مدنظر است. امنیت، با توازن آسیب (به عنوان یک عامل داخلی) و تهدید (به عنوان یک عامل خارجی) محقق می‌شود. آسیب به عنوان مرز بین قوت و ضعف خودی تعریف می‌شود و تهدید نیز مرز بین قوت و ضعف دشمن است. لذا افزایش ضریب امنیتی، به معنای کاهش متوازن آسیب و تهدید از عرصه‌های موردنظر است.

برای بررسی اصل امنیت در یک سیستم، نخست باید آن سیستم را شناخت و با توجه بدان، پارامترهای مؤثر در از بین رفتن امنیت را یافت؛ آنگاه با تبیین ارتباط بین این پارامترها، امکان امن بودن، یا به مخاطره افتادن امنیت آن سیستم را برآورد نمود.[۵]

 

 

عرصه شناسی بررسی اقتصاد

در یک تقسیم‌بندی جامع و کلی، می‌توان عرصه اقتصاد را به دو زیر عرصه حقیقی و حقوقی تقسیم نمود.

در عرصه حقیقی، «اقتصاد عوام» و «اقتصاد خواص» را خواهیم داشت و در عرصه‌ی حقوقی نیز «اقتصاد عمومی» و «اقتصاد خصوصی» را مدنظر می‌گیریم.

اما آنچه امروزه در علم اقتصاد به‌طورکلی بیان می‌شود، شامل micro economy (اقتصاد خرد) و macro economy (اقتصاد کلان) هستند. ما به ازای این دو عرصه در طرح ما به ترتیب، عرصه‌ی تاکتیکی (tactical) و عملیاتی (operational) می‌باشد.[۶]

 

لایه‌بندی امنیتی عرصه‌های اقتصاد

در سطح اقتصاد خواص، بایستی مبنای قرار دادن تقوا در کنار تلاش، به عنوان عاملی برای گشایش اقتصادی تبیین و تفهیم شود. لذا گفتمان سازی «معیدت‌مندی»[۷] گره‌گشای مشکلات اقتصادی است. چرا که اقتصاد غربی نیازهای انسان را نامحدود و منابع و امکانات جهان را محدود می‌داند؛ درحالی‌که در اسلام، منابع و امکانات نامحدود معرفی شده‌اند! از طرفی، اقتصاد اسلامی بر خلاف اقتصاد غربی، بر قناعت و پرهیز از مصرف‌گرایی تأکید دارد.

وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُری آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَیْهِمْ بَرَکاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الأَرْضِ[۸]

و اگر مردم ایمان آورده و پرهیزگار بودند، ما ابواب برکات زمین و آسمان را بر آن‌ها گشوده بودیم.

ورشکستگی دیترویت که از ۱۸ جولای ۲۰۰۳ پذیرفته شد، خود گواه ناکارآمدی اقتصاد غربی یا همان لیبرال اکانامی است.

 

در عرصه عمومی، با تبیین مالکیت درجه دو، منطبق با اندیشه امام موسی صدر، با زدایش انسان‌محوری (اومانیسم) می‌توان در راستای گفتمان سازی نگاه غیرمادی به ثروت و اقتصاد، گام مؤثری برداشت.

ترویج معارف خمس برای عوام و تبلیغ زکات برای اشخاص واجد شرایط هم دکترین مقابله با تکاثر ثروت در عوام و دکترین مقابله با مصرف‌گرایی در بین اشخاص در معرض رفاه‌مندی در بستر ثروت‌مندی است.

 

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

بر اساس چهار عرصه مذکور، جدول زیر را می‌توان به عنوان بررسی امنیتی تدوین نمود:

ردیف

لایه‌های اقتصاد

سطوح اقتصاد

آسیب‌شناسی اقتصادی

تهدید شناسی اقتصادی

بحران اقتصادی

دکترین مقابله

۱

 

 

اقتصاد خواص

(نخبگان)

 

استراتژیکی

 

معیشت‌مندی

نیاز به قواعدی برای امرار معاش

لیبرال اکانومی

معاش بدون معاد

ماهیت معاش

با

خلط حلال و حرام

معیدت‌مندی

معاش معطوف به معاد

۲

اقتصاد عمومی

 

عملیاتی

مالکیت‌مندی

معیارشناسی مراتب مالکیت

مالکیت درجه ۱

متأثر از اومانیسم

مال‌مندی

ناموس تحت الشعاع مال

مالکیت درجه ۲

مال و نفس تحت الشعاع ناموس،

متأثر از خداگرایی

۳

اقتصاد عوام

(توده)

 

تاکتیکی

منفعت‌مندی

برتافتن سود و نفی ضرر

مرکانتیلیسم

سوداگری و سودانگاری

افزایش شکاف فقر و غنا

در اثر

تکاثر ثروت

خمس‌مندی

و

قناعت جمعی

۴

اقتصاد خصوصی

(شخصی)

 

تکنیکی

رفاه‌مندی

بر بستر ثروت‌مندی

لیبرال ولفر

رفاه اباحی

مصرف‌گرایی

با

اسراف و تبذیر

زکات‌مندی

و

قناعت فردی

 


 

پی‌نوشت:

[۱] «دوله» در آیه یعنی تداول و دست‌به‌دست شدن.

[۲] سوره حشر، آیه ۷

[۳] حضرت آیت‌الله خامنه‌ای،۱۰/۹/۸۹، نخستین نشست اندیشه‌های راهبردی

[۴] استاد حسن عباسی، جلسه ۲۰۲ کلبه کرامت، رویکرد قدرت‌مدار، ۳۰/۱۱/۸۸،

http://kolbehkeramat.org/video/nq/202.mp4

[۵] استاد حسن عباسی، جلسه ۲۰۳ کلبه کرامت، رویکرد امنیت مدار، ۳۰/۱۱/۸۸،

http://kolbehkeramat.org/video/nq/203.mp4

[۶] استاد حسن عباسی، جلسه ۱۱۶ کلبه کرامت، امنیت اقتصادی، ۲۶/۲/۸۷،

http://kolbehkeramat.org/video/nq/116.mp4

[۷] معاش معطوف به معاد

[۸] سوره احزاب، آیه‌ی ۹۶

دسته‌ها
انتقادی بیع و اقتصاد تحلیلی رویکرد سیاسی طبقه‌بندی موضوعی مقالات میان رشته ای

نقش پول‌های بدون پشتوانه و بانک در فروپاشی دولت لوید جرج در بریتانیا در فاصله دو جنگ جهانی

کابینه آسکویث بدون آنکه در مجلس عوام با رأی عدم اعتماد مواجه شود روز ۵ دسامبر ۱۹۱۶ سقوط کرد و روز ششم دسامبر لوید جرج که مانند آسکویث عضو حزب لیبرال بود کابینه ائتلافی با ۸۸ عضو تشکیل داد در این کابینه که با وجود کثرت عده اعضا قدرت و اختیارات حقیقی در دست لوید جرج و مینلر و کورزون و بنارلاو و هندرسن بود و شخصیت‌های برجسته و رجال ممتاز از فرقه‌های مختلف سیاسی شرکت داشتند مسئولیت اخذ هرگونه تصمیمی با شخص لوید جرج بود و سایر وزرا فقط مسئول اجرای دستورات او بودند. تا زمانی که جنگ جریان داشت لوید جرج بدون اعتنا و توجه زیاد به اصول پارلمانی و تقریباً با روش دیکتاتوری و قدرت کامل به کار خود ادامه داد ولی همین‌که جنگ پایان یافت نمایندگان احزاب مختلف رعایت اصول پارلمانی را خواستار شدند و بنابر سنن خاص انگلیسی ملت انگلیس مایل بود که با تغییر وضع سیاسی و پایان جنگ و مواجه‌شدن با مسائل جدید ناشی از جنگ، انتخابات تجدید و دولتی طبق اصول پارلمانی انگلیس تشکیل گردد.[۱]

دسته‌ها
آینده‌شناسی استراتژیک رصد استراتژیک طبقه‌بندی موضوعی میان رشته ای

ابعاد حمله نظامی آمریکا به ایران، از منظر FAS

گزینه‌ی حمله نظامی که به گفته‌ی آمریکایی‌ها همواره روی میز نگه داشته می‌شود و به عنوان اهرم فشار، در مذاکرات هسته‌ای از آن یاد می‌شود، چقدر قابل‌اجراست؟

آیا متانت آمریکایی است که مانع از حمله‌ی نظامی شده، ملاحظات بین‌المللی و حقوقی این امکان را از آمریکایی‌ها سلب نموده، و یا اساساً امکان عملیاتی کردن این گزینه برای آنان ممکن نیست؟

شاید هیچ گزارشی برای مخاطب عام، قابل‌قبول‌تر از این نباشد که از گفته‌های خود آمریکایی‌ها، ابعاد حمله نظامی‌شان به ایران را بررسی کنیم، چرا که در غیر این صورت، هرگونه قضاوتی متهم به جهت‌دار بودن یا هدفمند بودن خواهد شد.

Federation of American Scientists – FASیا همان فدراسیون دانشمندان آمریکایی، مجموعه ایست که به اذعان خود، با بهره‌گیری از دانش و آنالیزهای علمی، سعی در ایجاد جهانی امن‌تر دارد![۱]

FAS در گزارش ویژه‌ای در نوامبر ۲۰۱۲، تحت عنوان «تحریم‌ها، ضربات نظامی و دیگر اقدامات بالقوه در برابر ایران[۲]»، ۶ سناریوی مختلف را برمی‌شمرد و هزینه‌های نظامی و غیرنظامی آن اقدامات را بر اقتصاد جهانی و اقتصاد آمریکا بیان می‌کند:

سناریوهای FAS

  1. تشدید فشارها علیه ایران: در این سناریو آمریکا به سمت تحریم کامل بانک مرکزی ایران و مجازات شرکت‌ها و دولت‌هایی که به بانک مرکزی معامله می‌کنند حرکت می‌کند. هزینه این سناریو بر اقتصاد جهانی ۶۴ میلیارد دلار برآورده شده است.
  2.  محاصره دریایی ایران و بستن تنگه هرمز: در این سناریو ایران محاصره دریایی می‌شود و از فروش نفت آن به هر خریدار بین‌المللی جلوگیری می‌شود. هزینه این سناریو بر اقتصاد جهانی ۳۲۵ میلیارد دلار برآورد می‌شود.
  3. عملیات محدود نظامی علیه تأسیسات هسته‌ای و برخی تأسیسات نظامی: در این سناریو حملاتی محدود و هدفمند علیه تأسیسات هسته‌ای و برخی مراکز نظامی ایران انجام می‌شود. هزینه این سناریو بر اقتصاد جهانی ۷۱۳ میلیارد دلار برآورد می‌شود.
  4. بمباران همه‌جانبه ایران: در این سناریو آمریکا نه‌تنها به دنبال نابودی تأسیسات هسته‌ای است بلکه توان ایران برای واکنش و حمله به منافع آمریکا در منطقه را نیز هدف می‌گیرد. هزینه این اقدام نظامی برای اقتصاد جهانی ۱۲۰۰ میلیارد دلار برآورد می‌شود.
  5. حمله تمام عیار نظامی به منظور اشغال ایران که در این سناریو اقتصاد جهانی متحمل ۱۷۰۰ میلیارد دلار هزینه خواهد شد.
  6. مصالحه و سازش با ایران که اقتصاد جهانی از این مسئله ۶۰ میلیارد دلار منتفع خواهد شد.

در این گزارش، توصیه‌ی ایجابی یا سلبی خاصی به دولت آمریکا صورت نگرفته است و صرفاً هشداری است جهت هزینه‌هایی که این اقدام روی دست عاملان آن خواهد گذاشت.

پاول سولیوان استاد اقتصاد دانشگاه جورج تاون دراین‌باره می‌گوید: «هرگونه حمله به ایران ممکن است قیمت نفت را تا مرز ۲۵۰ دلار بالا ببرد و این مسئله می‌تواند اقتصاد ایالات‌متحده را به یک دوره رکورد دیگر ببرد.»

مهندسی تغییر، برنامه‌ای برای شکل جدید جنگ

دکتر رضا سراج، مسئول سابق سازمان بسیج دانشجویی، در تحلیلی جامع، با نیم‌نگاهی به این گزارش، در سه فراز، بحثی را پیرامون سبک جدید جنگ غرب علیه ایران ارائه کردند:

  1. نگاه راهبردی به تحولات عراق
  2. حوزه میدانی: چگونگی حرکت جریان بعثی-تکفیری برای اشغال اهداف از پیش تعیین شده و آخرین صف‌آرایی‌ها
  3. شکل جدید جنگ: نسل چهارم جنگ‌ها، ادراکی و شناختی

از فراز سوم که به شدت تابع زمان است و در قالب ارائه در یک محتوای تحلیلی نمی‌گنجد می‌گذریم.

تحولات عراق را باید از منظر تحولاتی در چارچوب مهندسی تغییر برای منطقه نگریست، به‌نحوی‌که انتهای این مسیر، تعامل با ایران بشود. چرا که طبق سناریوی ششم از گزارش FAS، تنها از این منظر آمریکا منتفع می‌شود.

تحولات عراق، محور مهندسی تغییر

لازمه نگرش استراتژیک به تحولات عراق، سه نکته هست:

  1. کلان نگری (ارتباط این تحولات با سایر تحولات منطقه)
  2. همه‌جانبه نگری
  3. آینده‌نگری

در دید کلان، که همان نگاه از بالا به حوادث است تا ارتباطات نمایان شود، سه مسئله مطرح است:

مهار و معکوس سازی بیداری اسلامی، منفعل سازی محور مقاومت و نیز از هم گسیختن کمربند اخوان در منطقه.

تحلیل این سه مسئله در این مقاله نمی‌گنجد و صرفاً توضیح مختصری راجع به کلان نگری حوادث منطقه بود تا تحولات عراق را بتوان با وسعت دید بیشتری بررسی نمود.

اما در بعد همه‌جانبه نگری، بایستی این سلسله تغییرات را در نسبت با ایران برسی کرد.

حفظ رژیم تحریم‌ها و تغییر موازنه استراتژیک در منطقه، دو عاملی بود که می‌بایست از رهگذر آن، ایران را به تغییر در رفتار سیاست خارجی مجاب کند.

در بحث رژیم تحریم‌ها، مذاکرات فرسایشی و زیرکانه‌ی هسته‌ای در دستور کار است.

اما بحث اصلی ما که تحولات منطقه است، دو رخداد این موازنه‌ی استراتژیک را به نفع ما برگرداند:

نخست پیروزی‌های ارتش سوریه و نیروهای دفاع وطنی بود که در پی آن، انتخابات سوریه رقم خورد. این وقایع، تحولات را در محور شام، به نفع ما برگرداند.

در محور عراق نیز، می‌خواستند انتخابات برگزار نشود، که باز هم‌چنین نشد و این نیز پیشامدی مبارک به نفع ما بود.

با این اوصاف، صحنه‌ی عراق تنها عرصه برای برگرداندن آن موازنه‌ی استراتژیک علیه ماست، لذا می‌بینیم طی یک فراخوان، گسیل نیروها از سوریه و بقیه‌ی جاها به میدان عراق شکل گرفته است.

فهم نسبت حوادث با هم

این توضیحات، صرفاً کد دهی‌هایی بود، برای فهم بهتر حوادث پیرامونی و نسبتشان، با سیاست‌های غرب که قرار است منتج به تعامل با ایران شود.

پیش از آن نیز، اشارتی غیرمستقیم داشتیم، به امکان‌سنجی حمله نظامی آمریکا به ایران، و تبعات ناشی از آن (البته با تحلیل خود غربی‌ها از این رویداد)، همچنین در حد امکان سعی کردیم برنامه‌های غرب برای تحقق تعامل با ایران را، که شاید مطلوب‌ترین سناریو بر طبق گزارش FAS است، از میان حوادث پیرامونی‌مان رهگیری کنیم.

شاید ادعای حمله نظامی برای ایجاد جنگ روانی برای عوام، یک ادعای مناسب بوده باشد و به نوعی مطالبه‌ی مردمی را برای انجام توافق هسته‌ای در پی داشته باشد، اما روشنگری مستدل (همچون گزارشات FAS) تدبیر مناسبی برای جلوگیری از این عوام‌فریبی است.

نسل نو جنگ‌ها

امروزه، در جنگ‌ها، ابتدا صحنه‌ی نظامی شکل نمی‌گیرد؛ یا حتی اگر شکل گیرد، اهدافی بالاتر از پیروزی نظامی برای آن متصور است. در واقع جنگ نظامی، پیوستی است برای یک جنگ دیگر؛ جنگی به نام جنگ «ادراکی و شناختی»

رشد ریاضی مسلمانان در اروپا، باعث گرانی شدید غرب گشته و نکته‌ی جالب اینجاست که بخش اساسی از درگیر شدن غرب در تحولات منطقه، بابت مخاطب غربی است.

اگر کلیدواژه‌هایی چون muslim population in europ 2030 یا از این دست عبارات را در اینترنت جستجو کنید، به آمارهای خیره‌کننده‌ای راجع به رشد ریاضی مسلمین در اروپا خواهید رسید.

لذا برای جلوگیری از گسترش اسلام و ایجاد بیگانه هراسی، بعد از کمونیست، تکفیری‌ها و اسلام هراسی ناشی از آن، بهترین راهبرد است. به عنوان یک کد، تا حالا به این مسئله دقت کردید که به طور مثال چرا هرگاه یک کمپین عفاف و حجاب در شبکه‌های اجتماعی شکل می‌گیرد، به سرعت از آن پایگاه حذف می‌شود، ولی شنیع‌ترین جنایات تکفیری‌ها، با تکنیک‌های تصویری هالیوودی! و به‌صورت گسترده در اینترنت قابل دسترسی است؟!

ماحصل این مقاله، این‌که بایستی شناختمان از دشمن و شرایطش چنان مستدل و دقیق باشد که در جنگ روانی وی، مرعوب نشویم.

بستر مذاکرات هسته‌ای هم که این روزها در صدر وقایع داخلی‌مان است نیز، به شدت تحت تأثیر ادعای گزینه‌ی حمله نظامی آمریکا قرار گرفته است و موجب دل‌نگرانی مردم گشته است.

فارغ از آمادگی خودی و اطمینانی که پاسداران این مرزوبوم در پاسخ به ماجراجویی غرب داده‌اند، تحلیل خود آمریکایی‌ها از عواقب این اقدام، گزینه حمله را به امری تقریباً غیرممکن در شرایط فعلی، برای آنان بدل کرده است.

ان‌شاءالله که در این وادی، دچار کژفهمی و در ادامه‌ی آن، کژرفتاری نشویم.

[download id=96]


پی‌نوشت:

[۱] جهت آشنایی بیشتر به آن مجموعه، می‌توانید به سایت https://fas.org/ رجوع کنید

[۲] sanctions, military striks, and other potential actions against iran

دسته‌ها
آینده‌شناسی استراتژیک بیع و اقتصاد تحلیلی رصد استراتژیک رویکرد سیاسی طبقه‌بندی موضوعی مطالب برگزیده میان رشته ای

آیا BRICS می تواند در وضع موجود جهان تغییر بنیادین ایجاد کند؟

بی‌عدالتی و نابرابری موجود در جهان و اعمال زور بر کشورهای مستقل از سوی آمریکا با اعمال‌نفوذ در سیستم‌های بین‌المللی، حملات نظامی و اشغال، تحریم و ایجاد جنگ‌های داخلی و به‌کارگیری دیگر شگردها جهت تسلیم کردن آن‌ها موجب گردیده تا سازمان‌های مقاومتی منطقه ای-گروهی و عکس‌العملی هر از چند گاهی در طول تاریخ سر بیرون آورند تا آرمان‌های خود را جامه عمل بپوشانند. یکی از این سازمان‌ها BRICS است که پنج کشور برزیل، روسیه، هند و چین در ۱۶ می ۲۰۰۸ آن را ایجاد کردند و دو سال بعد آفریقای جنوبی به گروه پیوست. تاکنون ۶ نشست داشته و نشست آتی آن در تاریخ جولای ۲۰۱۵ در شهر یوفا در جمهوری باشکورتوستان روسیه است.

دسته‌ها
استراتژیک تبیینی تحلیلی رویکرد سیاسی طبقه‌بندی موضوعی مطالب برگزیده مقالات میان رشته ای

افسردگی سیاسی در مصر پس از تبرئۀ مبارک و تنها راه درمان آن!

آنچه در خبرهای روز شنبه ۸ آذر ۹۳ شنیده شد، چندان دور از انتظار نبود: تبرئۀ حسنی مبارک از اتهام قتل و سایر اتهامات، و احتمال آزادی قریب‌الوقوع وی! امری کاملاً قابل پیش‌­بینی که روند تحولات مصر از شروع انقلاب در سال ۱۳۸۹ (۲۰۱۱) تا کنون آن را ممکن می‌­ساخت.

دسته‌ها
انتقادی بیع و اقتصاد رویکرد سیاسی طبقه‌بندی موضوعی میان رشته ای یادداشت‌ها

نهاد اصلی قدرت

بعدازآن که اندرو جکسون -رییس‌جمهور آمریکا- قدرت بانک‌ها را در آمریکا محدود کرد و به قول خودش «بانک را کشت» و گامی مؤثر در جهت دموکراسی و حقوق مردم آمریکا برداشت، ۳ خدای تمدن غرب یعنی خانواده‌ی راکفلرها، روچیلدها و مورگان‌ها تصمیم گرفتند که برای چاپ پول نهادی خصوصی ایجاد کنند تا دیگر دولت نتواند در آن دخالت کند. درنتیجه فدرال رزرو را راه‌اندازی کردند. فدرال رزرو یک‌نهاد خصوصی است و تحت فرمان هیچ ارگان دولتی و حکومتی قرار ندارد. هر بار که اعتراضات علیه سیاست‌گذاری‌های منفعت طلبانه‌ی فدرال رزرو بالا می‌گیرد، خیلی راحت مقامات آن اعلام می‌دارند که ما یک ارگان خصوصی هستیم و ملزم به رعایت دستورات و قوانین هیچ‌کس حتی دولت و کنگره نیستیم!

دسته‌ها
تحلیلی رویکرد سیاسی طبقه‌بندی موضوعی مطالب برگزیده مقالات میان رشته ای

روند روابط خارجی در دکترینولوژی

متغیر یک کشور در روابط خارجی یا مفارقت است یا اشتراک که در مفارقت مهم‌ترین مؤلفه منافع ملی است که مؤلفه‌ای اقتصادی است. در اشتراک نیز مهم‌ترین مؤلفه آن همدلی در علائق مشترک در فرهنگ می‌باشد. علائق مشترک می‌تواند منافع مشترک نیز داشته باشد.