پرندگان فوتبالیست = منادیان بای‌پارتیزانیزم / نقد پویانمایی ریو۲ (Rio 2) | باشگاه استراتژیست‌های جوان

پرندگان فوتبالیست = منادیان بای‌پارتیزانیزم / نقد پویانمایی ریو۲ (Rio 2)

پرندگان فوتبالیست = منادیان بای‌پارتیزانیزم / نقد پویانمایی ریو۲ (Rio 2)
عنوان Rio 2
سال ساخت 2014
کارگردان Carlos Saldanha
نویسنده Don Rhymer (screenplay), Carlos Kotkin (screenplay), Jenny Bicks (screenplay), Yoni Brenner (screenplay), Carlos Saldanha (story)
بازیگران Jake T. Austin, Carlinhos Brown, Kristin Chenoweth, Jemaine Clement
کشور سازنده نامشخص
نوع رسانه فیلم

در دل داستان پیام‌هایی نهفته است که در ظاهر مخاطب را به حمایت از محیط‌زیست و موجودات کم یاب و در حال انقراض دعوت می‌کنند اما در باطن پیام‌های ژرفی بیننده را به‌سوی پذیرش نظام دوحزبی و اتحاد بر بستر آن سوق می هد. فوتبال نیز بهترین ابزار برای القا و تفهیم سیستم دوحزبی به شمار می‌آید که سالدانهای به‌خوبی و به جا از آن استفاده کرده است.

کاراکترها:

characters-2

characters-1

 

مقدمه:
بلواسکای یا آسمان آبی یکی از شرکت‌های فرزند فاکس قرن بیستم (که خود از شرکت‌های تابعه‌ی نیوز کورپوریشن است) به شمار می‌آید.

bluesky-fox20th-newscorporations

ریاست نیوزکورپوریشن بر عهده‌ی سلطان شیطانی رسانه‌ها، روپرت مرداک، صهیونیست یهودی الاصل است.

rupert murdoch

 

ازجمله رسانه‌های تابعه‌ی نیوزکورپوریشن می‌توان به فاکس قرن بیستم، فاکس نیوز، فارسی وان، اسرائیل ۱۰، فاکس ۲۰۰۰ پیکچرز، اسکای نیوز، فاکس اسپورت، نشنال ژئوگرافیک، بی‌بی تی وی و کالت اشاره کرد.

 

tv-news-corp

آسمان آبی به‌عنوان عضو نیوزکورپوریشن یکی از شرکت‌های انیمیشن‌سازی معروف آمریکایی است که باوجود عمر کوتاهش آثار درخور توجهی تولید و ارائه نموده است. چندگانه‌ی عصر یخبندان، ریو، روبات‌ها، حماسه ازجمله آثار معروف و موفق بلواسکای به شمار می‌آیند.

بلوی اسکای برای ساخت ریو ۲ نزدیک به ۱۰۳ میلیون دلار هزینه کرده که تا اوایل ماه دسامبر میلادی توانسته به فروشی ۴۹۸ میلیون دلاری دست پیدا کند.
کارگردانی و نویسندگی ریو را کارلوس سالدانهای برزیلی برعهده‌گرفته است. او پیش از ریو انیمیشن‌های عصر یخبندان ۲ و ۳ را نیز کارگردانی کرده که با استقبال جهانی همراه بوده است.

carlos-saldanha

 

سالدانهای برای بلواسکای کار می‌کند و تقریباً نمی‌توان رد پای او را در آثار دیگر شرکت‌های انیمیشن‌سازی پیدا کرد.
کار آهنگسازی ریو به جان پاول انگلیسی سپرده‌شده است.

 

14_JohnPowell_

 

جان پاول ۵۱ ساله پویانمایی‌های معروفی در طول عمر هنری‌اش آهنگسازی کرده است که در میان آن‌ها می‌توان به مورچه‌ها، به‌سوی ال دورادو، فرار مرغی، شِرِک، عصر یخبندان، پاندای کونگفوکار، مربی اژدها و ریو اشاره کرد.
جان پاول موسیقی ریو ۲ را در ژانرهای پاپ، لاتین و هیپ‌هاپ آهنگسازی کرده است. موسیقی لاتین به همراه خنیاگری با لهجه‌ی فولک حال و هوایی محلی به صحنه‌هایی از داستان که در ریودوژانیرو برزیل سپری می‌شود بخشیده است. در صحنه‌های دیگر همنوایی صدای طبیعت و سازها لطافت و جذابیت حضور در جنگل را دوچندان کرده است. پاول در سکانس‌هایی که با رقص و پای‌کوبی انسان‌ها و پرندگان نیز همراه است از سبک هیپ‌هاپ (مختص مجالس دیسکو، دانسینگ و رقص) بهره جسته است.
نام ریو از ریودوژانیرو یکی از شهرهای بزرگ و معروف برزیل گرفته‌شده است.
rio-2-2

 

ریو روایتگر داستان زندگی پرندگان کمیابی است که از موطن اصلی خود دورافتاده و با انسان‌ها زندگی می‌کنند. آبی کاراکتر اصلی فیلم خلق‌وخوی انسانی را به سبب غریزه‌ی طوطی‌وارش از انسان‌ها به عاریت گرفته است. او مانند انسان‌ها کیف کمری می‌بندد، فوتبال بازی می‌کند، از لوازم الکترونیکی نظیر جی‌پی‌اس برای پیدا کردن بهترین مسیر بهره می‌جوید، پنکیک درست می‌کند و به تماشای تلویزیون می‌نشیند. فرزندان او نیز هرکدام به‌نوعی خود را با شرایط موجود وفق داده‌اند. خصلت‌های آبی به فرزندانش نیز منتقل‌شده است. کارلا دختر بزرگ خانواده اغلب اوقات هدفون بر گوش در حال شنیدن موسیقی است درحالی‌که خواهر کوچک‌تر او بیا سر در کتاب دارد و اهل مطالعه است. تیاگو تنها پسر خانواده برخلاف دو خواهرش بازیگوش است و علاقه‌ی زیادی به شیطنت‌های کودکانه دارد.

 

blue family

 

 

علی‌رغم رفتارهای انسان گونه‌ی پدر و فرزندان، مادر خانواده علاقه‌ی چندانی به زندگی انسان گونه از خود نشان نمی‌دهد. خانواده‌ی آبی تصور می‌کنند پرندگان همنوع آن‌ها دیگر از بین رفته‌اند اما ناگاه طی خبری از حضور همنوعانشان در جنگل‌های آمازون آگاه می‌شوند. سفری پرماجرا اغاز می شود. آنها پس از طی مسافتی طولانی به آمازون می‌رسند و در آنجا خانواده خود را پیدا می‌کنند. پدر جوول که رهبری ماکائوهای اسپایکس را نیز بر عهده دارد مخالف رفتارهای انسان گونه‌ی آبی است. ریکاردو تلاش می‌کند آبی را مانند یک ماکائوی واقعی تربیت کند اما موفق به زدودن خوی انسان‌مداری در او نمی‌شود. آبی همچنان تا انتهای داستان کیف کمری‌اش را می‌بندد و به انسان‌های حامی حیوانات و طبیعت عشق می‌ورزد. او سعی می‌کند به ماکائوها بفهماند تمام انسان‌ها بد و دشمن حیوانات نیستند. در پایان تلاش آبی به بار می‌نشیند و دید پرندگان کمیاب نسبت به انسان‌ها تغییر می‌یابد. لیندا و تولیو دو دوستدار طبیعت و حیوانات با تمام وجود از ماکائوها حمایت و در مقابل انسان‌های بد که حقوق حیوانات و طبیعت را به رسمیت نمی‌شناسند، می‌ایستند.

 

photos_06

 

پایان خوش داستان با پیروزی ماکائوها و حامیان محیط‌زیست و شکست چوب‌برها و نافیان حقوق حیوانات و جنگل همراه می‌شود.
در دل حوادث داستان پیام‌هایی نهفته است که در ظاهر مخاطب را به حمایت از محیط‌زیست و موجودات کم یاب و در حال انقراض دعوت می‌کنند اما در باطن پیام‌های ژرفی بیننده را به‌سوی پذیرش نظام دوحزبی و اتحاد بر بستر این نظام سوق می هد. فوتبال نیز بهترین ابزار برای القا و تفهیم سیستم دوحزبی به شمار می‌آید که سالدانهای به‌خوبی از آن و به‌جا استفاده کرده است.
تقابل نمادین ماکائوهای آبی و قرمز نشان از تقابل دو حزب دموکرات و جمهوری‌خواه و اتحاد آن‌ها در انتهای داستان روایتگر حال و هوای موجود در فضای سیاسی ایالات‌متحده‌ی امریکاست. هدف از ارائه چنین داستانی القاء، ترویج و عادی‌سازی دوحزبی گرایی به‌عنوان استراتژی جایگزین در عالم سیاست کشورها است. نیت سازندگان ریو درواقع تحقق دموکراتیزاسیون تمدن‌ها به سبک انگلیسی – آمریکایی است. همان نیت و انگیزه‌ای که هنری کسینجر برای پوشانیدن جامه‌ی عمل بدان تلاش‌های بسیاری کرد و در این مسیر به موفقیت‌هایی نیز دست‌یافت.
محورهای استراتژیک و حائز اهمیتی در پویانمایی مطرح می‌شوند که در سطور آینده به‌تفصیل موردبررسی قرار خواهند گرفت.

۱- نظام دوحزبی (two party system):
نظام دوحزبی عمدتاً در سیاست بررسی و مبنای عمل قرار می‌گیرد درحالی‌که ذیل این مکتب فلسفی ساحت‌های مختلف اجتماعی، فرهنگی، علمی و ورزشی قابل‌تعریف هستند. تعاریفی که از نظام دوحزبی ارائه می‌شود اغلب معطوف به تصاحب و گردش مکرر قدرت در عالم سیاست است اما کمتر به ظهور و بروز چنین تفکری در ورزش، علم، فرهنگ و … پرداخته می‌شود. گاه دوحزبی سیاسی دوحزبی‌ها و دوقطبی‌های دیگر را تحت‌الشعاع خود قرار می‌دهند و شکل و فضایی سیاسی به آن‌ها می‌بخشند گاه این فضای فرهنگی است که با ایجاد انشعاباتی سایر ساحت‌های قدرت ارگانیک ازجمله سیاست را تحت تأثیر خود قرار می‌دهند.
با توجه به اینکه سیاست در علوم سیاسی غربی به مفهوم فن تسخیر قدرت به هر قیمت است، سلطه جویان سعی می‌کنند با فراهم کردن مکانیزمی مشخص و بر مبنای تئوری‌های خاص با تصاحب قدرت حاکمیت خود را بر سایرین تثبیت و استحکام بخشند. به‌موجب کسب قدرت اهرم‌های مختلفی جهت نفوذ در قلوب و اذهان مردم برای احزاب حاکم فراهم می‌گردد تا بتوانند با مدیرت توده‌ها به استحصال خواسته‌های خود بپردازند. در این راستا صنعت پروپاگاندا و رسانه‌ها، ورزش و … نقش‌هایی محوری در راستای انتشار، انعکاس و ترویج تفکرات حاکمان قدرت ایفا می‌کنند. امروزه فوتبال نیز به‌عنوان ورزشی پرطرفدار و عنصری تأثیرگذار تحت نفوذ استکبار جهانی قرار دارد که به ترویج دوحزبی گرایی دامن می‌زند. این ورزش پرطرفدار و شایع دست‌مایه‌ای برای طرح داستان در بخش‌هایی از ریو ۲ شده است. در سطرهای آینده تلاش می‌شود به محورهای ارتباط فوتبال با دوحزبی گرایی در پویانمایی پرداخته شود.

۱-۱- فوتبال؛ نماد و مروج نظام دوحزبی:
میان انبوه درختان و پوشش‌های گیاهی جنگل‌های آمازون آبی در جستجوی دانه‌هایی برزیلی است تا با هدیه دادن آن‌ها به همسرش مایه مسرت و خوشحالی او را فراهم آورد اما بچه میمون‌های بازیگوش کیف کمری او را که از زندگی با انسان‌ها به ارث برده، سرقت می‌کنند.
Rio_2_monkeys

 

 

آبی که به کیف کمری‌اش بسیار علاقه‌مند و وابسته است از تعقیب و گریز میمون‌ها دست نمی‌کشد و بالاخره موفق به بازپس‌گیری آن می‌شود. در حین بازی دزد و پلیس با میمون‌ها، به شکل اتفاقی دانه‌های برزیلی را پیدا می‌کند؛ اما خوشحالی او از این کشف چندان دوام نمی‌آورد. او با ورود به قلمرو قرمزها قوانین فی‌مابین را نقض کرده و مشکلات زیادی را برای ماکائوهای آبی پدید آورده است. نقض خطوط مرزی به‌منزله اعلان‌جنگ است و مطابق قوانین، طرفین برای احیای حقوق خود باید در مسابقه‌ی فوتبال به مسابقه بپردازند. برنده‌ی بازی حاکمیت کل منطقه را به دست می‌گیرد …
هرچند آبی تحفه‌ی ارزشمندی به همسرش پیش کش می‌کند اما نتیجه‌ی ندانم‌کاری او منجر به بالا گرفتن اختلافات بر سر تعیین قلمرو و حاکمیت منطقه‌ای پرندگان می‌شود.
مسابقه‌ی فوتبال برگزار می‌شود. تماشاچیان آبی و قرمز پر در طرفین زمین فوتبال نشسته‌اند تا شاهد بازی سرنوشت‌ساز دو تیم برای کسب حاکمیت قلمرو باشند.

 

football-two party

 

هنگامه‌ی تقابل فرامی‌رسد. بازی آغاز می‌شود و هر دو تیم پابه‌پا و بال به بال هم ‌بازی می‌کنند. در زمان‌های پایانی مسابقه نتیجه‌ی تساوی ۳ – ۳ حاصل می‌شود. به علت خطا بر روی یکی از آبی‌ها مربی بالاجبار آبی را به زمین می‌فرستد اما او در اشتباهی فاحش با زدن گل به خودی باخت تیمش را رقم می‌زند. به سبب این شکست نزدیک، قرمزها حاکمیت قلمرو را از دست آبی‌ها بیرون می‌کشند.
ادواردو (مربی تیم آبی‌ها و پدرزن آبی) ابتدای شروع فوتبال از راز مهمی پرده برمی‌دارد. آبی هنگامی‌که دو تیم در مقابل هم صف‌آرایی کرده‌اند می‌گوید: «اینا که دارن فوتبال بازی می‌کنند»

Mainpage-Navmap-Thumb-Eduardo

 

 

اما ادواردو با لحنی محکم و قاطع به‌مانند فرمانده‌ی جنگی می‌گوید: «این یک جنگ است.»
حال ممکن است سؤالاتی ذهن مخاطبان فیلم را به خود مشغول کند:
– چرا فوتبال و جنگ با هم یکی پنداشته می‌شوند؟
– چرا فوتبال به‌عنوان نماد نظام دوحزبی در پویانمایی ریو ۲ در نظر گرفته‌شده است؟
پاسخ به این پرسش‌ها چندان مشکل و پیچیده نیست. فوتبال ورزشی آنگلوساکسون است که هدف اصلی از ایجاد و فراگیر سازی آن ترویج تفکر و سیستم دوحزبی در سرتاسر جهان است. سرمایه‌گذاری‌های کلان و هزینه‌های هنگفتی که بابت خرید بازیکنان و تیم‌های فوتبال مصرف می‌شود صرفاً برای سرگرم کردن مردم و اتلاف وقت آن‌ها نیست بلکه ورای زمین سبز فوتبال فلسفه‌ی سیستم دوحزبی مطرح است.

 

Roberto_and_Felipe

 

درواقع رواج و تبلیغ سرسام‌آور ورزش فوتبال با هدف عادی‌سازی نزاع دو جبهه در مقابل یکدیگر در ساحت‌های مختلف قدرت ارگانیک به‌ویژه قدرت سیاسی است. بر این مبنا ورزش فوتبال شرایطی را فراهم می‌آورد تا مردم با مشاهده و طرفداری یکی از دو تیم مطرح به تمرین برای پذیرش نظام دوحزبی بخصوص در عرصه‌ی سیاست بپردازند و خود را برای چنین شرایطی آماده کنند. زمانی که این ورزش در کشوری یا تمدنی فراگیر و همه‌گیر شد نظام دوحزبی آسان‌تر موردپذیرش همگان قرار می‌گیرد چرا که جبهه‌گیری‌های دوگانه در فوتبال نوعی فصل و تضاد در مردم به وجود می‌آورد و شرایط را برای پذیرش قطبیت در حوزه‌های قدرت بخصوص سیاست هموارتر می‌سازد. از این حیث فوتبال جنگ پنداشته می‌شود چرا که در آن طرفین دعوا هرکدام درصدد کنار زدن دیگری برای کسب جایگاه بالاتری هستند همان‌گونه که در عالم سیاست احزاب برای کسب جایگاه بالاتر در قدرت به مقابله و جنگ سیاسی با یکدیگر می‌پردازند.
برای بررسی تأثیر سیاست دوحزبی بر فوتبال و بالعکس مرور تاریخ پیدایش و شیوع این ورزش و صنعت پرطرفدار در برخی نقاط جهان ضروری می‌نماید.
انگلستان اولین کشوری در جهان بود که فوتبال مدون را توسعه داد و مدارس عمومی فوتبال که قوانین گوناگونی برای خود تعریف کرده بودند را علیه یکدیگر به رقابت تشویق کرد. اولین تلاش‌های انگلیس برای طرح قوانین واحد در دهه‌ی ۱۸۴۰ آغاز شد. درزمینه‌ی قانون‌گذاری برای اولین بار قوانین کمبریج ۱۸۴۸ تبیین شد و در ادامه مجموعه‌های دیگری چون شفلد و جی سی ترینگ آن را دنبال کردند.

 

600px-Sheffield_FC.svg

 

انجمن یا اتحادیه فوتبال که نقش حاکمیت و مدیریت فوتبال در انگلیس را بر عهده دارد در سال ۱۸۶۳ شکل گرفت.
300px-FA_crest_2009.svg

 

از سال ۱۹۳۹ روسای اتحادیه فوتبال انگلستان از خاندان سلطنتی انگلیس انتخاب می‌شوند. رئیس کنونی این اتحادیه پرنس ویلیام نوه الیزابت دوم ملکه‌ی انگلستان است.
Prince+William

 

اتحادیه بین‌المللی فوتبال و فیفا نیز متأثر از اتحادیه فوتبال انگلستان طراحی و ایجاد شدند.
fifa-logo-design-history-and-evolution-wkuq7omm-2161994

 

اتحادیه‌ی بین‌المللی فوتبال در سال ۱۸۸۶ (بیش از ۴۰ سال بعد از اتحادیه‌ی فوتبال انگلیس) و فیفا در قرن بیستم به عرصه‌ی بین‌المللی پا نهادند. هدف همه‌ی آن‌ها در ظاهر ایجاد قانون یکپارچه‌ی جهانی در زمین فوتبال است اما این موضوع محدود به زمین ورزش نمی‌شود و با ورود به سایر حوزه‌ها نقشی مؤثر در سرنوشت و تحولات جوامع مختلف ایفا می‌کند.
شیوع فوتبال مدرن به سبک انگلیسی در کشورهای اروپایی و آمریکایی به شکل دومینوواری ادامه پیدا کرد به‌گونه‌ای که دوقطبی گرایی فوتبالی در اقصا نقاط جهان به یک سنت مبدل گشت. اغلب باشگاه‌های جهان با پذیرش مدل انگلیسی به ایجاد دو تیم باشگاهی اصلی پرداختند.
table - teams
به‌موجب تحقق زمین دوحزبی بخشی از مردم به تیم الف و بخش دیگر به تیم ب گرایش پیدا کردند و این امر زمینه را برای ایجاد تفرق در اقشار مختلف مردم فراهم آورد تا جایی که حتی تماشاچیان با باخت یا برد تیم محبوبشان به نزاع و کشمکش با یکدیگر می‌پرداختند.
108039314_fans_304893b

 

این بازی تا به امروز تداوم داشته و حتی شکل جدی‌تر به خود گرفته است.
ظهور ورزش فوتبال در ایران به دوران قبل از انقلاب بازمی‌گردد.
در رابطه با تاریخچه فوتبال ایران دو نظریه مطرح‌شده است:
نظریه اول: تاریخ شروع فوتبال در ایران، به حدود یک قرن پیش بازمی‌گردد زمانی که یک گروهان انگلیسی برای اکتشاف نفت در جنوب ایران عازم کشورمان شد. پس از حفر اولین چاه نفت در «مسجدسلیمان» به سال ۱۹۰۸، فوتبال به شکل جدی در این شهر دنبال گردید.
نظریه دوم: فوتبال را برای اولین بار انگلیسی‌های مقیم ایران در تهران و برخی شهرهای بزرگ و همچنین ملوانان کشتی‌های خارجی در بنادر خرمشهر، بوشهر، بندرعباس و… به راه انداختند. در پایتخت، اعضای سفارت انگلیس، بانک شاهی و تلگراف‌خانه، اوقات فراغت خود را با فوتبال می‌گذراندند و وقتی به‌تدریج بر تعداد اعضای آن‌ها افزوده شد، سه تیم فوتبال مستقل تشکیل دادند و در هر فرصتی که به دست می‌آوردند در زمین‌های گوشه و کنار شهر باهم مسابقه می‌دادند.
در فرض هر دو نظریه ردپای انگلیس در ورود فوتبال به ایران کاملاً مشهود است. درست زمانی فوتبال به ایران وارد شد که انگلستان بر منابع نفتی ایران مسلط بود و شاهان بی‌کفایت قاجار و پهلوی از دادن هیچ امتیازی به انگلیسی‌ها دریغ نمی‌کردند. با توجه به پیشینه‌ی جنایت‌کارانه انگلیس خبیث در قبال ایران و غارت و چپاول اموال ملی آن چنین انتظاری نمی‌رود که انگلیسی‌ها برای پیشرفت کشور دست به رواج فوتبال در ایران زده باشند بلکه در پس انجام چنین کاری اهداف پلیدی ازجمله اجرای پروسه‌ی دموکراتیزاسیون از طریق دوقطبی گرایی در فوتبال را دنبال می‌کردند.
تیم های مطرح باشگاهی ایران دوقطبی پرسپولیس و تاج بودند که این موضوع (دوقطبی گرایی در فوتبال ایران) تا به امروز تداوم داشته است و بیش‌ازپیش دنبال می‌شود. در این زمین دوقطبی پرسپولیسی‌ها با رنگ قرمز و تاجی‌ها (استقلال) با رنگ آبی شناخته می‌شوند.

perspolis-and-estaghlal

 

تفکیک رنگی این دو تیم باشگاهی فوتبال برگرفته از دو طیف ایدئولوژیک بلوک غرب و شرق همچنین مبتنی بر رنگ‌بندی تیم های لیگ فوتبال انگلستان است.
MAPUSE3rdWORLD

 

رنگ غالب پوشش تیم‌های مطرح لیگ انگلستان آبی و قرمز است. با توجه به این موضوع که قدمت تیم‌های انگلیسی بیش از تیم‌های باشگاهی ایرانی است نمونه‌برداری محض از رنگ غالب پوشش و پرچم تیم‌های مطرح باشگاهی انگلیس نیز امری محتمل به نظر می‌رسد.

 

england-team-league

با بازخوانی تاریخ، بررسی شکل‌گیری و رواج فوتبال مدرن در کشورهای مختلف جهان نقش پایه‌گذاران و مبلغان این ورزش که نماد نظام دوحزبی است به‌وضوح آشکار می‌شود. فوتبال علاوه بر ایجاد تفرق و دوگانگی در مردم، به زمینی برای جولان سوپراستارهای سیاست و ابزاری برای اعمال سیاست‌های استکباری مبدل گشته است.
برخلاف تصور خیلی از مردم فوتبال صرفاً ورزش نیست بلکه ظرفیتی شگرف تحت سیطره‌ی استکبار جهانی برای اعمال تغییر و تحول در اوضاع و حرکت ملت‌ها است. بسیاری از مردم و حتی اهالی فوتبال تصور می‌کنند سپ پلاتر تصمیمات نهایی فدراسیون جهانی فوتبال (فیفا) را اتخاذ می‌کند اما در زمین پرهیاهوی فوتبال، هنری کسینجر و امثال او بازیگران اصلی و سوپراستارهای میدان هستند و آنان حرف نهایی را می‌زنند.
kissinger-blatter-merkel

 

هنری کیسینجر استراتژیست ارشد ایالات‌متحده در دهه ۶۰ میلادی در زمان رئیس‌جمهور کندی، پروژه دموکراتیزه کردن جهان از طریق فوتبال را آغاز کرد. این پروژه که به ترویج و بسط دموکراسی دووجهی می‌پردازد در بسیاری از کشورها نظیر کره جنوبی، ترکیه، پاکستان و… کلید خورد و همزمان با ورود رسانه به عرصه فوتبال گرمای خاصی به آن بخشیده شد. مهندسی اجتماعی مناسبات ورزشی این مدل به‌گونه‌ای است که همواره در بیشتر شهرها و کشورهای جهان دو تیم اصلی فوتبال وجود دارد که رقابت اصلی میان آن‌هاست. کارکرد فوتبال در جوامع این است که مردم در آن به تمرین سیاست می‌پردازند. درجایی که بازیکنان دو تیم در زمین‌بازی رقابت می‌کنند، تماشاگران نیز به هواداری یکی از دو تیم می‌پردازند و با دوقطبی کردن فضای اجتماعی جامعه، به شیوه القای غیرمستقیم، نظام دووجهی را به مردم آموزش می‌دهد و مردم تحت تأثیر آن به حمایت و هواداری یکی از دو حزب اصلی جامعه برمی‌خیزند و زمانی که از حزب «الف» خسته شدند به حمایت از حزب «ب» می‌پردازند.

۲-۱- پیشگویی غلبه‌ی جمهوری خواهان بر دموکرات‌ها در انتخابات آینده‌ی مجلس و دولت ایالات‌متحده امریکا:
هنگامی‌که آبی برای یافتن دانه‌های برزیلی از قلمرو ماکائوهای آبی خارج و ناآگاهانه به قلمرو ماکائوهای قرمز وارد می‌شود با مخالفت شدید قرمزها مواجه می‌گردد. آنان ورود آبی به قلمروشان را به‌منزله‌ی اعلان‌جنگ می‌دانند. در این رابطه و برای تعیین حاکمیت جدید قلمرو مسابقه‌ی فوتبال بین طرفین برگزار می‌شود که درنهایت آبی‌ها با نتیجه‌ی ۴ به ۳ بازی را به قرمزها واگذار می‌کنند.
پیروزی قرمزها بر آبی‌ها به شکل نمادین تداعی‌کننده‌ی پیروزی حزب جمهوری‌خواه بر حزب دموکرات در انتخابات مجلس و ریاست جمهوری است.

 

2(3)
اخیراً حزب جمهوری‌خواه توانست گوی سبقت را از دموکرات‌ها برباید و به‌عنوان حزب غالب اکثر کرسی‌های مجلس سنا را از آن خود کند. این موضوع ادعای پویانمایی ریو مبنی بر پیروزی قرمزها بر آبی‌ها را به اثبات می‌رساند. علاوه بر مجلس سنا و کنگره، انتخابات ریاست جمهوری امریکا نیز در پیش است. روال تکراری بعد از جنگ جهانی دوم در انتخابات ریاست جمهوری این کشور نشان می‌دهد سهم هر یک از احزاب دموکرات و جمهوری‌خواه برای کسب جایگاه ریاست جمهوری بیش‌تر از ۸ سال نبوده است.
PartyVotes-Presidents
لذا پیروزی جمهوری خواهان بر دموکرات‌ها در انتخابات ریاست جمهوری آینده امریکا که در سال ۲۰۱۶ میلادی برگزار خواهد شد محتمل به نظر می‌رسد.
نقاط اشتراک ماکائوهای آبی و قرمز با جمهوری خواهان و دموکرات‌ها در نوع خود قابل‌تأمل و توجه است.
table - birds and bipartisan

۳-۱- اتحاد دو حزب برای غلبه بر دشمن:
تخریب‌کنندگان جنگل و تضییع کنندگان حقوق حیوانات! با تمام قدرت سوار بر ماشین‌آلات خود درحرکت به‌سوی جنگل و درصدد نابودی درختان و از بین بردن ماکائوهای کمیاب هستند.
800px-Close_encounter

 

آبی که پیش ‌از این واقعه موجب باخت تیم آبی‌ها به قرمزها شده بود لیندا و تولیو را آزاد و با اجازه‌ی رهبر ماکائوهای اسپایکس ریکاردو، مدیریت و رهبری مقابله با مخربان را بر عهده می‌گیرد. با راهنمایی‌های او و شروع نبرد، تعدادی از انسان‌ها پا به فرار گذاشته و میدان نبرد را ترک می‌کنند. در این میان لیندا و تولیو به‌عنوان حامیان حقوق حیوانات کمک شایانی به حفظ قلمرو ماکائوها می‌کنند. در میانه‌ی نبرد، قرمزها به کمک آبی‌ها می‌شتابند. فیلیپه رهبر ماکائوهای اسکارلت (قرمزها) می‌گوید: «فکر کردین شما رو تنها میذاریم» سپس همگی با دانه‌های برزیلی به جان انسان‌ها افتاده و آن‌ها را از میدان معرکه دور و شکست سختی به آن‌ها وارد می‌کنند. این پیروزی ناشی از اتحاد و همدلی در حالی رقم می‌خورد که چندی پیش قرمزها در مسابقه‌ی فوتبال توانسته بودند با شکست آبی‌ها حاکمیت قلمرو را به دست آورند.

 

800px-(BB_20)_Roberto

 

نمایشی که مخاطب در حال مشاهده‌ی آن است رویه‌ای است که بر نظام دوحزبی در ایالات‌متحده‌ی امریکا حاکم است. تا زمانی که تقابل حزبی در درون مرزهای امریکا اتفاق می‌افتد هر یک از طرفین به دنبال برتری بر دیگری برای کسب کرسی مجلس یا جایگاه ریاست جمهوری هستند اما زمانی که خطری از بیرون، حاکمیت ملی آنان را زیر سؤال ببرد و تهدید کند باهم متحد می‌شوند و در مقابل خطر از خود ایستادگی نشان می‌دهند. اتحاد دو حزب با یکدیگر مقوله‌ای حائز اهمیت به شمار می‌آید که سینمای امریکا تلاش می‌کند به شکل‌های مختلف آن را تبلیغ و ترویج کند و پیامی مبنی بر اتحاد دو حزب اصلی در امریکا به مخاطبان در سراسر جهان ارسال نماید.
در همین راستا و برای نمایش اتحاد و یکپارچگی در تصمیم سازی، مرکز سیاست‌های دوحزبی (bi partisan policy center) ایالات‌متحده امریکا در سال ۲۰۰۷ میلادی ایجاد شد. هدف از ایجاد چنین مرکزی وحدت در تصمیم سازی و ارائه‌ی برنامه‌ی مشترک و مورد توافق دو حزب اصلی ایالات‌متحده‌ی امریکا است.

3499_1
۲- بازگشت به سرزمین مادری:
لیندا و تولیو کاشف ناشناخته‌ها در جنگل‌های آمازون متوجه حضور ماکائوهای آبی می‌شوند. آن‌ها در گزارشی تلویزیونی اعلام می‌کنند به‌احتمال‌زیاد علاوه بر خانواده‌ی جوول و آبی و بچه‌هایشان ماکائوهای آبی‌رنگ دیگری در جنگل‌های آمازون زندگی می‌کنند. اگر این موضوع به اثبات برسد مکان زیست این پرندگان کم یاب محافظت‌شده اعلام می‌شود و هیچ‌کس حق تعرض به آن را نخواهد داشت. جوول به‌محض شنیدن این خبر می‌گوید: «فکر می‌کردم که تنهاییم. باید یه کاری کنیم. باید به آمازون بریم تا اونا رو پیدا کنیم.» این سخن جوول آغازی است برای سفر به‌سوی آمازون …
Rio 2 Persian 720p-dLHa (www.Downloadha.com)[19-13-19]
آبی به دلیل علاقه‌ای که به جوول دارد می‌پذیرد که با او و سایر اعضای خانواده به جنگل‌های آمازون سفر کند. رافائل، نیکو و پدرو نیز آن‌ها را در این سفر سخت و پرماجرا همراهی می‌کنند.

 

RIO 2
آن‌ها پس از طی مسافتی طولانی به جنگل‌های آمازون می‌رسند. ماکائوهای بومی، آن‌ها را پیداکرده و نزد رهبر خود می‌برند. جوول با مشاهده‌ی پدرش ریکاردو مبهوت می‌ماند. پس‌ازاینکه پدر و دختر از هویت هم آگاه می‌شوند یکدیگر را در آغوش می‌کشند و از احوال هم جویا می‌شوند.

 

rio-2-5

 

ریکاردو از ابتدا نسبت به آبی موضع دارد. او آموزش‌های لازم را برای زندگی در جنگل به آبی می‌دهد بااین‌وجود آبی حاضر نمی‌شود برخی تعلقات و رفتارهایش را که از انسان‌ها به عاریت گرفته است کنار بگذارد.
چوب‌برها و پایمال‌کنندگان حقوق حیوانات متوجه حضور ماکائوها در جنگل‌های آمازون می‌شوند. درصورتی‌که حضور ماکائوها به اثبات برسد منطقه‌ای که چوب‌برها در حال نابود کردن آن هستند محافظت‌شده اعلام و عرصه برای جولان آن‌ها و تخریب جنگل تنگ می‌شود. به همین خاطر آن‌ها به‌منظور نابودی قلمروی ماکائوها از هیچ اقدامی فروگذار نمی‌کنند. آنان با هجوم به قلمرو ماکائوها سعی می‌کنند تمام درختان را قطع و پرندگان را نابود کنند اما آبی و ماکائوها با کمک لیندا و تولیو موفق می‌شوند ضمن غلبه بر دشمنان طبیعت آن‌ها را از قلمروی خود دور و با حفظ محدوده‌ی زیست خود حیاتشان را دوام بخشند.
داستان ماکوهای کم یاب و در حال انقراض شباهت زیادی به اوضاع یهودیان در طول تاریخ به‌ویژه عصر حاضر دارد. در نگاه اول این موضوع کمی دو از ذهن به نظر می‌رسد اما با ژرف‌نگری در داستان و تطبیق شرایط و احوالات پرندگان کم یاب با حیات یهود در اعصار گذشته تا به امروز می‌توان به نتایج درخور توجهی دست‌یافت. در جدول زیر با نگاهی تطبیقی سعی می‌شود تا نقاط اشتراک شرایط، ویژگی و احوالات یهود با ماکائوهای داستان ریو مشخص و شفاف شوند.

table - birds and jewish
پویانمایی ریو روایتگر داستان زندگی خانواده‌ای است که از سرزمین مادری خود دورافتاده و تصور می‌کنند ماکائوهای هم‌جنس آن‌ها از بین رفته و منقرض‌شده‌اند اما پس‌ازاینکه متوجه حضور ماکائوها در جنگل‌های آمازون می‌شوند قصد سفر به آنجا می‌کنند و با هموار کردن سختی‌های راه پس از طی مسافتی طولانی به آمازون می‌رسند.
دورافتادگی از سرزمین و تلاش برای بازگشت به آن تداعی‌کننده‌ی دورافتادگی از سرزمین موعود یهودی‌ها و بازگشت آنان به مکان و موقعیت مدنظرشان است.
بخشی از جنگل‌های آمازون که در پویانمایی به تصویر کشیده می‌شود نماد سرزمین مادری یا موعود یهود و آبی و خانواده‌اش نیز نماد یهودیانی هستند که در کشورهای دیگر زیست می‌کنند اما زمان آن رسیده که به سرزمین مادری‌شان بازگردند. درواقع راویان داستان ریو در تلاش برای بازخوانی آرزوی یهود و بیان غیرمستقیم استراتژی اصلی یهود مبنی بر بازگشت به سرزمین موعود هستند. این نگاه انطباقی و نمادگرایی مفهومی مقوله‌ی حائز اهمیتی است که در بسیاری از آثار هالیوود که بر بستر تاریخ پرفرازونشیب یهود شکل‌گرفته است، تکرار می‌شود. برای درک و فهم این موضوع باید از ظاهر و پوسته‌ی آثار به بطن و عمق آن‌ها وارد شد لذا مفاهیمی که در پس ظاهر زیبا و فریبنده‌ی این دست انیمیشن‌ها نهفته است بسیار مهم‌تر از پیام‌های ظاهری آن‌ها است.

۳- محیط‌زیست گرایی (environmentalism):

environmentalism

 

محیط زیست گرایی و ترویج و تبلیغ این تفکر خط ثابت مجموعه آثار شرکت آسمان آبی و مجموعه آثار کارگردان انیمیشن ریو به‌حساب می‌آید. چندگانه‌ی عصر یخبندان (که قرار است سری پنجم آن نیز تا سال ۲۰۱۶ منتشر شود) و ریو که تاکنون دو سری از آن اکران شده بر بستر محیط‌زیست گرایی به دنبال ارائه نگاهی جدید نسبت به طبیعت هستند که در بطن آن، مکاتب فلسفی موردنظر سازندگان در قاب تصاویر جای گرفته و علاوه بر ایجاد سرگرمی حرف جهانی خود را به مخاطبانش در اقصا نقاط جهان انتقال می‌دهد.
پوسته‌ی اصلی داستان ریو به‌مانند سایر آثار شرکت بلواسکای بر مبنای محیط‌زیست گرایی شکل‌گرفته است که در آن مخاطب به مراقبت و محافظت از حقوق حیوانات و جلوگیری از انقراض گروهی از پرندگان کم یاب ترغیب می‌شود. تخریب‌کنندگان طبیعت موجوداتی بدطینت و زشت سرشت نمایش داده می‌شوند که درنهایت نتیجه‌ای جز شکست نصیب آن‌ها نمی‌شود درحالی‌که محافظان طبیعت انسان‌هایی خوش‌طینت و ازجان‌گذشته توصیف می‌شوند و موردستایش قرار می‌گیرند.
محیط‌زیست گرایی مکتبی فلسفی، ایدئولوژیک و جنبشی اجتماعی است که تمرکز آن بر موضوعاتی نظیر مراقبت و محافظت از محیط‌زیست و بهبود صحت آن است. محیط‌زیست گرایی تمام فعالیت‌هایی که در راستای محافظت، احیا و بهبود محیط‌زیست طبیعی، کنترل آلودگی یا محافظت از سیاره و انواع حیوانات مطرح هستند را شامل می‌شود. محیط‌زیست گرایی درواقع تلاشی برای ایجاد تعادل بین انسان‌ها و سیستم‌های طبیعی گوناگون است. یک محیط‌زیست گرا فردی است که پیرامون محیط‌زیست طبیعی و مدیریت منابع آن صحبت می‌کند تا در سیاست عمومی و رفتارهای فردی تغییراتی ایجاد کند.
جنبش محیط‌زیست گرایی اولین بار در واکنش به آلودگی جوی در طول انقلاب صنعتی ظهور یافت. پدیدار شدن کارخانه‌ها و رشد روزافزون استفاده از زغال‌سنگ منجر به افزایش بی‌سابقه‌ی آلودگی هوا در مراکز صنعتی شد. در اولین اقدام گسترده، قوانین محیط‌زیست گرایانه ی مدرن در قالب طرح الکالی اکتس انگلستان در سال ۱۸۶۳ به تصویب رسید. در اواخر قرن ۱۹ اولین قوانین محافظت از حیوانات وحشی تصویب شد. دفاع الفرد نیوتون جانورشناس از تقنینی کردن محافظت از حقوق حیوانات در مقابل شکار در فصل جفت‌گیری منجر به ایجاد و شکل‌گیری جامعه‌ی سلطنتی مراقبت از پرندگان شد و بر اعلامیه‌ی محافظت از پرندگان دریایی در سال ۱۸۶۹ به‌عنوان اولین قانون مراقبتی جهان نیز اثر به سزایی گذاشت.
rspblogo
به دنبال این، جامعه‌ی کاهش دود زغال‌سنگ در سال ۱۸۹۸ که یکی از ngo های قدیمی در این حوزه به شمار می‌آید شکل گرفت.
جنبش محیط‌زیست در ایالات‌متحده در اواخر قرن ۱۹ توسط افرادی چون جان مویر و هنری دیوید ثورو با تمرکز بر منابع طبیعی آغاز شد.
Benjamin_D._Maxham_-_Henry_David_Thoreau_-_Restored
در قرن بیستم، ایده‌های محیط زیستی بیش‌ازپیش در حوزه‌های عمومی و شناختی ادامه یافت. تلاش‌ها منجر به شروع حفظ حیات‌وحش به‌ویژه بیسون‌های (گاومیش‌های کوهان‌دار) آمریکایی شد. در سال ۱۹۱۶ سرویس پارک ملی توسط وودرو ویلسون رئیس‌جمهور وقت امریکا ایجاد شد.
تلاش‌های گسترده و متنوعی در حوزه‌های مختلف ازجمله قانون‌گذاری و آگاه‌سازی‌های رسانه‌ای تا به امروز در راستای ترویج گفتمان محیط‌زیست گرایی صورت گرفت. امروزه محیط‌زیست گرایی بیش‌تر پیرامون موضوعاتی چون نگرانی‌های جهانی، افزایش بیش‌ازحد جمعیت و مهندسی ژنتیک تمرکز دارد.
توجه بیش‌ازحد به محیط‌زیست گرایی در سلسله آثار بلواسکای نشان از دغدغه‌ی این شرکت پیرامون این موضوع دارد هرچند همان‌طور که در مؤلفه‌‌های پیشین توضیح آن رفت، محیط‌زیست گرایی ایدئولوژی پوسته‌ای در آثار آسمان آبی است که در عمق و جان میوه‌ی هنری تولیدشده این شرکت مفاهیم فلسفی دیگری نهفته است که نیاز به رمزگشایی و بررسی عمیق دارد. لذا توجه به‌ظاهر اثر نباید نظر مخاطب را از مسئله اصلی مطرح در بطن فیلم دور و به مسائل روبنایی سرگرم کند.
باوجوداینکه سازندگان ریو تلاش می‌کنند خود را حامی محیط‌زیست نشان دهند و حفظ حقوق حیوانات را در بوق و کرنا کنند دنباله‌رو سیاست‌های کشوری هستند که بیش از سایرین در آلودگی هوا و نابودی گونه‌های جانوری و گیاهی نقش داشته است. بنا به گزارش‌های به‌دست‌آمده از حجم مواد آلاینده‌ی هوا و محیط‌زیست در سطح جهان ایالات‌متحده‌ی امریکا به‌تنهایی با تولید بیش از ۱۵ درصد گازهای گلخانه‌ای (کربن دی‌اکسید، متان، نیتروس اکسید، فلوئوروکربن، هیدروفلوئوروکربن، سولفور هگزا فلوراید) جایگاه دوم در جهان را از آن خود کرده است.

 

1280px-GHG_by_country_2005

 

شیوع و رواج مصرف‌گرایی، اسراف منابع، کشیدن شیره‌ی زمین و به نابودی کشاندن منابع زیرزمینی و روزمینی ازجمله خصلت‌های بارز امپراتوری پرطمطراق و استکباری ایالات‌متحده امریکا است که متأسفانه در مجموعه آثار بلواسکای به آن اشاره‌ای نمی‌شود بلکه مخالفان طبیعت و طبیعت‌گرایی عده‌ای چوب‌بر و قاچاقچی چوب تصویر می‌شوند که در پایان داستان از حامیان محیط‌زیست که نماد دولت و حامیان آن هستند شکست می‌خورند.

نتیجه‌گیری:
محصول کار گروهی دست‌اندرکاران پویانمایی ریو ۲ اکنون به بار نشسته است. ثمره‌ی کار آنان در قالب میوه‌ای به مخاطبان ارائه می‌شود. این میوه شامل ترکیبات ایدئولوژیک متنوعی است. میوه‌ی پویانمایی ریو شامل سه بخش اصلی است:

 

natije-giri
۱- بخش پوسته که ظاهر و لایه‌ی رویین میوه را تشکیل می‌دهد ایدئولوژی محیط‌زیست گرایی است. حفاظت از موجودات کم یاب و در حال انقراض، گیاهان، مراتع و جنگل‌ها ازجمله مؤلفه‌های مهم در محیط‌زیست گرایی هستند که در پویانمایی بدان‌ها پرداخته‌شده است.
۲- در بخش گوشته که پس از کنار زدن لایه‌ی پوسته پدیدار می‌شود به ترویج دوحزبی گرایی پرداخته می‌شود. دوحزبی گرایی منظومه‌ی فکری و فلسفی است که در این لایه (گوشته) موردتوجه سازندگان اثر بوده است. در این راستا فوتبال به‌عنوان ابزاری در دست سوپراستارهای سیاست به‌خوبی نظام دوحزبی جاری و حاکم بر سیاست برخی کشورهای جهان به‌ویژه ایالات‌متحده‌ی امریکا را جا می‌اندازد.
۳- بخش هسته که با گذر از لایه گوشته خود را می‌نمایاند. بازگشت به سرزمین موعود استراتژی مهم یهود در طول ادوار مختلف تاریخ بوده است که هسته‌ی میوه‌ی ایدئولوژیک اثر را شکل می‌دهد. انطباق گزاره‌های مطرح در انیمیشن با برنامه‌ی مهم یهود جهت بازگشت به سرزمین مادری یا موعود یهود قابل‌تأمل است.
بنابراین انیمیشن ریو ۲ در تلاشی مخرب درصدد القای دوحزبی گرایی و استراتژی مطرح یهود تحت پوشش زیبای محیط‌زیست گرایی است.
نکته‌ی مهم: باقی ماندن در لایه‌ی اول میوه ایدئولوژیک اثر، مانع از درک مفاهیم فلسفی نهفته در لایه‌های زیرین آن می‌شود. لذا توصیه می‌شود از نگاه ظاهرگرا و فرم زده به پویانمایی خودداری گردد و مؤلفه‌های استراتژیک و ایدئولوژیک اثر که هدف آن‌ها باور مخاطبان به‌ویژه کودکان و نوجوانان است مورد مداقه و بررسی قرار گیرند.

 

 نوشته‌ی آقای رسول خدارحمی

منبع: پویانقد



درباره نویسنده

نوشته های مرتبط

4 نظر

  1. حامد

    سلام
    خسته نباشی
    ولی سعی کن مجز و مختصر باشه
    خیلی مسئله رو پیچوندی

    پاسخ
  2. حسن عاشق علی

    با سلام و خداقوت

    حق مطلب را بسیار خوب ادا کردید
    موفق باشید انشاء ا . . .

    پاسخ

نظری بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *